Kinh tế nhà nước kiến tạo động lực phát triển mới

Kiến tạo nguồn lực, dẫn dắt phát triển

Một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết số 79-NQ/TW là xác định đầy đủ hơn nội hàm của kinh tế nhà nước. Theo đó, kinh tế nhà nước không chỉ bao gồm khu vực doanh nghiệp nhà nước mà còn là toàn bộ nguồn lực vật chất quan trọng do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và quản lý, từ đất đai, tài nguyên, ngân sách, kết cấu hạ tầng đến vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các thiết chế kinh tế công.

Cách tiếp cận này thể hiện rõ tư duy phát triển mới của Đảng: phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không phải bằng việc mở rộng khu vực công hay can thiệp hành chính vào hoạt động của thị trường, mà bằng cách sử dụng hiệu quả các nguồn lực chiến lược để tạo nền tảng, định hướng và dẫn dắt toàn bộ nền kinh tế.

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển thông qua xây dựng thể chế, hoạch định chiến lược, đầu tư các công trình hạ tầng trọng điểm, bảo đảm các cân đối lớn, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, bình đẳng. Đây là điều kiện quan trọng để khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể và khu vực đầu tư nước ngoài cùng phát triển.

Nghị quyết số 79-NQ/TW không đặt kinh tế nhà nước trong mối quan hệ cạnh tranh với các thành phần kinh tế khác, mà xác định rõ vai trò “mở đường”, tạo sức lan tỏa và dẫn dắt. Khi Nhà nước đầu tư đúng trọng tâm, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị, nguồn lực xã hội sẽ được kích hoạt mạnh mẽ, tạo nên những động lực tăng trưởng mới.

Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với kinh tế nhà nước không chỉ là quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có mà còn phải chủ động tạo lập nguồn lực mới cho tăng trưởng. Đó là năng lực xây dựng thể chế phù hợp với kinh tế số, kinh tế xanh; phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ; thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh để mọi thành phần kinh tế cùng phát triển.

Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước được thể hiện trước hết ở khả năng định hướng và dẫn dắt. Nhà nước tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có tính nền tảng, dài hạn, tạo tác động lan tỏa lớn, nhất là các dự án hạ tầng chiến lược, các thiết chế kinh tế mới và những lĩnh vực mà thị trường khó tự đầu tư hiệu quả trong giai đoạn đầu. Qua đó, nguồn lực nhà nước trở thành “đòn bẩy” để huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng đầu tư, sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước, quốc tế.

Đối với các địa phương, phát huy vai trò của kinh tế nhà nước đòi hỏi sự chủ động trong quy hoạch, lựa chọn đúng lĩnh vực ưu tiên và nâng cao chất lượng quản trị công. Nhà nước không chỉ đầu tư những công trình cụ thể mà còn phải kiến tạo hệ sinh thái phát triển, trong đó hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực, khoa học và công nghệ được kết nối đồng bộ, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Đà Nẵng trong quá trình xây dựng mô hình phát triển mới. Thành phố cần khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có, đồng thời tạo lập các không gian phát triển mới thông qua đầu tư hạ tầng chiến lược, hoàn thiện thể chế đặc thù và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Khi Nhà nước thực hiện tốt vai trò kiến tạo, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện mở rộng đầu tư, góp phần hình thành các động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Động lực tăng trưởng mới cho Đà Nẵng

Tinh thần của Nghị quyết số 79-NQ/TW đang được Đà Nẵng cụ thể hóa bằng nhiều chương trình, dự án và cơ chế mang tính đột phá. Thành phố tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có khả năng tạo sức lan tỏa lớn, hình thành các cực tăng trưởng mới và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội.

Nổi bật là Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu, công trình hạ tầng chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với định hướng phát triển logistics và kinh tế biển của thành phố.

Theo quy hoạch, dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 45.000 tỷ đồng, được xây dựng trên diện tích khoảng 172,6 ha, gồm 8 bến cảng container với tổng chiều dài cầu cảng khoảng 2.750 m, có khả năng tiếp nhận tàu container sức chở đến 18.000 TEU. Khi hoàn thành, cảng có công suất khoảng 5,7 triệu TEU, tương đương 74 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, hướng tới trở thành cảng container hiện đại, cảng xanh và trung tâm trung chuyển quốc tế của khu vực.

Điểm nổi bật của Bến cảng Liên Chiểu không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở phương thức phát triển. Nhà nước chủ động đầu tư các hạng mục hạ tầng dùng chung như đê chắn sóng, luồng hàng hải, giao thông kết nối và quy hoạch không gian phát triển, tạo nền tảng thu hút doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư quốc tế tham gia đầu tư, khai thác cảng.

Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò kiến tạo của kinh tế nhà nước, trong đó nguồn lực công tạo nền tảng, giảm rủi ro đầu tư và mở đường cho nguồn lực xã hội tham gia. Khi đi vào hoạt động, Bến cảng Liên Chiểu không chỉ nâng cao năng lực thông quan hàng hóa mà còn mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp, dịch vụ logistics và chuỗi cung ứng hiện đại; kết nối hiệu quả với Khu thương mại tự do, mạng lưới giao thông quốc gia và Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Song song với phát triển hạ tầng, Đà Nẵng đang đẩy mạnh triển khai các cơ chế đặc thù nhằm tạo lợi thế cạnh tranh mới. Việc xây dựng Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ mở rộng dư địa phát triển kinh tế mà còn thể hiện rõ vai trò kiến tạo của Nhà nước trong tạo lập môi trường đầu tư hiện đại, minh bạch và hội nhập quốc tế.

Thực hiện Nghị quyết số 136/2024/QH15 và Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm tổ chức, phát triển Khu thương mại tự do Đà Nẵng, thành phố đã chủ động hoàn thiện hệ thống thủ tục hành chính theo cơ chế đặc thù, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, thương mại và xuất khẩu.

Đến nay, Đà Nẵng đã hoàn thiện hệ thống thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền áp dụng tại Khu thương mại tự do, trong đó bổ sung 34 thủ tục về xuất nhập khẩu; đồng thời giao Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng (DSEZA) cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) đối với hàng hóa sản xuất tại các khu chức năng. Đây là bước quan trọng nhằm hoàn thiện chuỗi thủ tục phục vụ toàn bộ vòng đời dự án, từ chuẩn bị đầu tư, xây dựng, sản xuất, kinh doanh đến lưu thông và xuất khẩu hàng hóa.

Cơ chế “một cửa, tại chỗ” góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính công khai, minh bạch và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Đây không chỉ là bước chuẩn bị về hành chính để đưa Khu thương mại tự do Đà Nẵng vào vận hành mà còn cho thấy vai trò của Nhà nước trong kiến tạo cơ chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển và thu hút các dự án đầu tư chất lượng cao.

Cùng với hạ tầng vật chất và thể chế mới, Đà Nẵng ưu tiên phát triển các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, trung tâm dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng số, chính quyền số, dữ liệu số và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khi đồng thời đầu tư hạ tầng chiến lược và hoàn thiện cơ chế theo hướng hiện đại cho thấy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không chỉ được thể hiện ở nguồn lực đầu tư mà còn ở năng lực xây dựng các thiết chế phát triển mới, tạo điều kiện để thị trường vận hành hiệu quả và các thành phần kinh tế cùng phát triển.

Thực tiễn phát triển của Đà Nẵng cho thấy, khi Nhà nước phát huy tốt vai trò kiến tạo thông qua đầu tư hạ tầng chiến lược, hoàn thiện cơ chế và cải cách thủ tục hành chính, các nguồn lực xã hội được khơi thông, tạo điều kiện để khu vực tư nhân và các nhà đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Đà Nẵng ước tăng 9,52% so với cùng kỳ năm trước, thuộc nhóm địa phương có tốc độ tăng trưởng cao của cả nước. Quy mô nền kinh tế đạt khoảng 171.267 tỷ đồng, tăng hơn 21.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 11,72%; khu vực dịch vụ tăng 9,31%, tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt khoảng 50.983 tỷ đồng, tăng 31,5%; thu ngân sách nhà nước đạt 51.769 tỷ đồng, tăng 91,4% so với cùng kỳ.

Những kết quả này cho thấy hiệu quả của việc tập trung đầu tư hạ tầng chiến lược, đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao chất lượng quản trị và triển khai các cơ chế, chính sách phát triển mới. Qua đó, vai trò kiến tạo, dẫn dắt của kinh tế nhà nước tiếp tục được phát huy, tạo hiệu ứng lan tỏa và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Trong thời gian tới, khi Bến cảng Liên Chiểu, Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế cùng các dự án hạ tầng chiến lược khác từng bước hoàn thiện, kết hợp với sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, AI và công nghiệp bán dẫn, Đà Nẵng sẽ có thêm dư địa thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Nghị quyết số 79-NQ/TW mở ra tư duy phát triển mới đối với kinh tế nhà nước: phát huy vai trò chủ đạo không phải bằng việc mở rộng khu vực công mà bằng nâng cao chất lượng quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực quốc gia và kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi.

Đối với Đà Nẵng, việc triển khai hiệu quả Nghị quyết không chỉ góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển của thành phố mà còn tạo nền tảng xây dựng đô thị hiện đại, đổi mới sáng tạo, có sức cạnh tranh cao và hội nhập sâu rộng.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương và trung tâm kinh tế ngày càng quyết liệt, phát huy hiệu quả vai trò kiến tạo của kinh tế nhà nước là điều kiện để Đà Nẵng chuyển hóa lợi thế về vị trí địa kinh tế, cơ chế đặc thù và hệ thống hạ tầng chiến lược thành năng lực cạnh tranh mới.

Khi Nhà nước thực hiện tốt vai trò “người mở đường”, các thành phần kinh tế sẽ có điều kiện phát huy tối đa tiềm năng, chung sức hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, logistics, tài chính, thương mại và công nghệ cao của cả nước, đóng vai trò cực tăng trưởng quan trọng của miền Trung trong kỷ nguyên mới.

PHƯƠNG THUẬN - MAI QUANG - MAI CHI