Vững tâm trước “cơn sóng thần” AI

Kỳ 1: AI bùng nổ - Cuộc chuyển mình mạnh mẽ của đời sống số

ChatGPT, Gemini, Claude, Grok hay Midjourney…không còn là những khái niệm xa lạ đối với hàng trăm triệu người dùng trên thế giới trong những năm gần đây. Khi trí tuệ nhân tạo bùng nổ, thế giới chứng kiến cuộc chuyển mình mẽ của đời sống số.

Không còn là chuyện của tương lai

AI bắt đầu phát triển từ nhiều năm trước, nhưng làn sóng “AI bùng nổ toàn cầu” mạnh mẽ từ khi OpenAI chính thức ra mắt ChatGPT vào ngày 30-11-2022. Đây được xem là cột mốc mở ra “kỷ nguyên AI tạo sinh” (Generative AI). Chỉ trong khoảng thời gian ngắn, ChatGPT đạt khoảng 100 triệu người dùng, trở thành ứng dụng tăng trưởng nhanh nhất lịch sử Internet thời điểm đó.

Cùng với đó là các phần mềm AI khác như Gemini, Claude, Grok, Midjourney…đã trở nên phổ biến trong đời sống hàng ngày của hàng triệu người dùng.

Nhiều chuyên gia nhận định, AI đang tạo ra một cuộc cách mạng công nghệ có quy mô tương tự internet, nhưng với tốc độ nhanh và tác động sâu rộng hơn nhiều. Nếu trước đây AI chủ yếu xuất hiện trong các phòng nghiên cứu hay trên các bộ phim khoa học viễn tưởng, thì nay công nghệ này đã trở thành một phần của đời sống hiện đại. AI không chỉ giúp con người tiếp cận thông tin nhanh hơn, mà còn bắt đầu tham gia trực tiếp vào quá trình tư duy, phân tích và sáng tạo nội dung.

Buổi sáng, AI gợi ý tuyến đường ít ùn tắc nhất để đi làm. Trong giờ làm việc, AI hỗ trợ viết văn bản, dịch thuật, xử lý dữ liệu. Đến tối, AI tiếp tục hiện diện qua các nền tảng giải trí, mua sắm, mạng xã hội hay các ứng dụng chăm sóc sức khỏe. Nhiều học sinh, sinh viên cũng bắt đầu sử dụng AI như một “gia sư số” để hỗ trợ học tập. 

Thậm chí, trong các lĩnh vực chuyên môn đặc thù như y tế, AI cũng đã tham gia sâu vào các công đoạn khám, chữa bệnh như: hỗ trợ phân tích hình ảnh, quản lý hồ sơ bệnh án và hỗ trợ chẩn đoán…

Cạnh đó, AI đang góp phần thay đổi cách vận hành truyền thống ở các doanh nghiệp. Nếu như trước đây, nhiều công việc từng cần hàng giờ xử lý thì giờ đây có thể hoàn thành chỉ trong vài phút. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành và tăng sức cạnh tranh trong nền kinh tế số.

Ngay cả lĩnh vực báo chí, truyền thông cũng đang chịu tác động mạnh mẽ từ AI. Với những dữ liệu cơ bản được cung cấp, công nghệ này có thể hỗ trợ xử lý, biên tập, gợi ý nội dung, dựng hình ảnh, video…cao hơn nữa là tạo ra những sản phẩm báo chí bài bản, chuyên nghiệp. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người làm báo trong việc kiểm chứng thông tin, giữ vững tính chính xác và đạo đức nghề nghiệp giữa môi trường số ngày càng phức tạp.

Có thể thấy, AI đang tạo ra một cuộc chuyển mình sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ sản xuất, kinh doanh, giáo dục, y tế đến báo chí, truyền thông hay quản lý đô thị…công nghệ này đang từng bước thay đổi cách con người làm việc, tiếp cận thông tin và tương tác với thế giới xung quanh. Không còn là khái niệm xa vời trong các phòng nghiên cứu, AI giờ đây đã hiện diện trong từng thiết bị điện tử, từng ứng dụng số và cả trong những công việc thường nhật của hàng triệu người.

Sự phát triển nhanh chóng của AI cũng mở ra nhiều cơ hội mới cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy chuyển đổi số.

Nhiều chuyên gia nhận định, quốc gia hay địa phương nào tận dụng tốt AI sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh và phát triển ở giai đoạn tới.

Cơ hội lớn cho phát triển và đời sống số

Bắt kịp đường đua về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thành phố Đà Nẵng được xem là một trong những địa phương sớm định hình phát triển công nghệ số, đưa AI vào chiến lược phát triển dài hạn trong các lĩnh vực kinh tế- xã hội.

Để hiện thực hóa chủ trương này, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Kế hoạch số 237/KH-UBND ngày 31/12/2025 triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số trên địa bàn thành phố năm 2026, với chủ đề “Trí tuệ nhân tạo vì người dân – Thông minh hơn, Gần gũi hơn, Hiệu quả hơn”. Kế hoạch thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc đẩy nhanh chuyển đổi số toàn diện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Theo kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 với chủ đề “AI vì người dân”, Đà Nẵng đặt mục tiêu thuộc nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số, đồng thời trở thành một trong ba trung tâm AI, vi mạch bán dẫn lớn của Việt Nam. Thành phố cũng hướng tới việc ứng dụng AI trong khoảng 90% dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đưa kinh tế số chiếm khoảng 27% GRDP.

Không chỉ dừng ở định hướng chiến lược, AI tại Đà Nẵng đã bắt đầu tạo ra những thay đổi cụ thể trong quản lý và đời sống. Tại một số mô hình hành chính cơ sở, chatbot AI được đưa vào hỗ trợ giải đáp thủ tục cho người dân, giúp giảm tải cho cán bộ “một cửa”.

Theo thống kê tại phường Hòa Khánh, dữ liệu thu thập sau 6 tháng vận hành, ứng dụng AI trong đổi mới công tác quản lý điều hành, phục vụ người dân trên địa bàn phường cho thấy: Ước tính với lưu lượng khoảng 200 giao dịch trên ngày, tổng thời gian tiết kiệm được cho xã hội là khoảng 150 giờ lao động trên ngày; giảm 30% chi phí về văn phòng, giấy, mực in nhờ gửi các biểu mẫu điện tử và các hướng dẫn trực tuyến; Chatbot hỗ trợ hệ thống tự động trả lời 80% câu hỏi lặp lại, giúp mỗi cán bộ một cửa tiết kiệm khoảng 1 đến 2 giờ làm việc mỗi ngày;...Việc ứng dụng AI vào quản trị điều hành hành chính là minh chứng rõ nét cho những cam kết xây dựng chính quyền chuyên nghiệp, minh bạch, hiện đại vì nhân dân phục vụ.

Cạnh đó, các phường Tam Kỳ, Hương Trà đã sớm vận hành, đưa trợ lý ảo hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính. Trợ lý AI được giới thiệu là công cụ tiên phong, giúp người dân dễ dàng tra cứu, hỏi - đáp, giảm tải cho bộ phận "Hướng dẫn, tiếp nhận và trả kết quả", nâng cao hiệu quả cải cách hành chính, khẳng định phương châm "lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo phục vụ".

Song song với đó, với việc đầu tư xây dựng Trung tâm Dữ liệu tại Khu Công nghệ cao Đà Nẵng, sẽ cung cấp hạ tầng số cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử, tài chính công nghệ, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và nhiều ngành công nghệ số khác.

AI bùng nổ mạnh mẽ, đem đến cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Phía sau những tiện ích khổng lồ ấy cũng là hàng loạt thay đổi khiến xã hội phải đối diện với không ít áp lực.

Không ít ngành nghề truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị thay thế hoặc buộc phải thay đổi mạnh mẽ. Người lao động không còn chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn phải cạnh tranh với tốc độ phát triển của công nghệ.

Trong môi trường số, AI cũng làm gia tăng nguy cơ xuất hiện tin giả, hình ảnh giả, video giả (deepfake) hay các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao, nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân, khoảng cách số hay sự phụ thuộc vào công nghệ...Chỉ với vài thao tác đơn giản, nhiều nội dung giả mạo có thể được tạo ra với mức độ tinh vi rất lớn, gây khó khăn cho việc kiểm chứng thông tin, dẫn đến niềm tin xã hội dễ bị lung lay. Khi đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dừng ở phản bác tin giả, mà đòi hỏi một cách tiếp cận chủ động về thể chế, công nghệ và nhận thức xã hội.

“Cơn sóng thần” AI đang mở ra cả cơ hội lẫn thách thức chưa từng có. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ là nhiệm vụ trong lĩnh vực chính trị - tư tưởng theo nghĩa truyền thống, mà đã trở thành yêu cầu gắn chặt với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Và điều quan trọng nhất lúc này có lẽ không phải là né tránh AI, mà là học cách làm chủ công nghệ, giữ vững năng lực tư duy và bản lĩnh con người giữa thời đại số đang thay đổi từng ngày.

HOÀNG PHAN – THANH THẢO – THÚY HẰNG