Phát triển “kinh tế bạc”, nâng cao phúc lợi, chất lượng cuộc sống người cao tuổi

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi kinh nghiệm quốc tế trong phát triển “kinh tế bạc” và thảo luận cách thức Việt Nam chủ động thích ứng trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét. Nhiều ý kiến đánh giá thực trạng triển khai Chiến lược quốc gia về người cao tuổi, đồng thời đề xuất các mô hình phát triển "kinh tế bạc" phù hợp với điều kiện trong nước, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Các đại biểu cũng đề xuất nhiều giải pháp nhằm chuyển hóa thách thức già hóa dân số thành cơ hội phát triển. Theo đó, việc phát triển "kinh tế bạc" cần vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa phát huy tiềm năng to lớn của lực lượng người cao tuổi. Qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và thể hiện giá trị nhân văn của một xã hội phát triển.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhận thức về “kinh tế bạc” ngày càng được nâng cao. Trong đó, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là vấn đề y tế hay an sinh xã hội mà còn mở ra một ngành kinh tế đầy tiềm năng, tạo dư địa tăng trưởng mới và khẳng định giá trị nhân văn của một xã hội tiến bộ. "Kinh tế bạc" vì thế không chỉ là câu chuyện của người cao tuổi mà còn gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và con người của đất nước.

Theo Thủ tướng, Việt Nam đã từng bước hình thành khung chính sách thích ứng với già hóa dân số. Một số mô hình như câu lạc bộ liên thế hệ đã được triển khai và mở rộng, góp phần chăm sóc cộng đồng, tăng cường giao lưu xã hội và hỗ trợ sinh kế quy mô nhỏ cho người cao tuổi.

Thủ tướng khẳng định người cao tuổi vừa là chủ thể, vừa là trung tâm, đồng thời là đối tượng thụ hưởng thành quả của phát triển “kinh tế bạc”. Tư duy về vai trò của người cao tuổi cũng đang chuyển biến mạnh mẽ: từ “lực lượng nghỉ hưu” trở thành “nguồn lực tái đóng góp”; từ “người già thụ động” sang “người cao tuổi chủ động”; từ “đối tượng thụ hưởng” sang “động lực mới” của phát triển; từ gánh nặng y tế trở thành tài sản xã hội. Bên cạnh đó là sự chuyển dịch từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và từ “bảo đảm an sinh” sang “đầu tư và tạo giá trị mới”.

Định hướng phát triển “kinh tế bạc” thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu thống nhất về tư duy và nhận thức: phát triển "kinh tế bạc" theo hướng bao trùm, toàn diện, đồng bộ và hài hòa giữa văn hóa, chính trị, kinh tế và xã hội; đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và nhân dân làm chủ.

Tinh thần xuyên suốt là chuyển từ “gánh nặng già hóa” sang “cơ hội phát triển kinh tế”, gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035.

Thủ tướng cũng xác định 05 trọng tâm hành động để thúc đẩy phát triển “kinh tế bạc”, gồm: nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy thích ứng với già hóa dân số; phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi với các mô hình như “Làng Hạnh phúc”, “Hội quán cao niên”, “Câu lạc bộ người cao tuổi”; khuyến khích doanh nghiệp phát triển các dịch vụ dành cho người cao tuổi như du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế, bảo hiểm hưu trí; phát huy vai trò người cao tuổi trong giáo dục truyền thống, tư vấn và phát triển kinh tế gia đình; đồng thời tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam trong đại diện quyền lợi, tham gia xây dựng chính sách và kết nối nguồn lực.

Bên cạnh đó, 03 trụ cột trong phát triển “kinh tế bạc” cũng được nhấn mạnh. Trong đó, người cao tuổi là trung tâm và là chủ thể, vừa là nguồn cung lao động có kinh nghiệm, vừa là lực lượng tiêu dùng quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, du lịch và học tập. Doanh nghiệp giữ vai trò trọng tâm trong sáng tạo và triển khai các sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi, đồng thời xây dựng môi trường làm việc thân thiện. Nhà nước đóng vai trò “kiến trúc sư thể chế”, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý, ưu đãi và bảo đảm hệ thống an sinh bền vững.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục quán triệt, triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các nghị quyết, chiến lược, chương trình hành động liên quan đến người cao tuổi, qua đó phát huy ngày càng hiệu quả vai trò của người cao tuổi trong xây dựng và phát triển đất nước, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

THANH NGUYÊN - KHÁNH NY