Đà Nẵng định hình lại khu công nghiệp theo hướng sinh thái

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Theo Phó Trưởng phòng Xây dựng và Môi trường Đoàn Thị Ngọc Thủy (Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng) cho biết, khu công nghiệp (KCN) sinh thái lần đầu được thể chế hóa tại Nghị định số 82/2018/NĐ-CP. Đà Nẵng là địa phương duy nhất ở miền Trung và một trong ba địa phương đầu tiên của cả nước tham gia thí điểm KCN sinh thái, với (KCN) Hòa Khánh là điểm triển khai trọng tâm trong giai đoạn 2016–2021.

Kết quả bước đầu cho thấy dư địa cải thiện hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí là rất lớn. Dự án đã hỗ trợ đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP) cho 29 doanh nghiệp, đề xuất 334 giải pháp cải tiến; trong đó 228 giải pháp đã được doanh nghiệp chủ động triển khai. Các giải pháp này giúp giảm tiêu hao năng lượng, nguyên liệu và chi phí vận hành, qua đó cải thiện đáng kể hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.

Song song với đó, công tác nâng cao năng lực nội bộ được chú trọng thông qua 4 khóa đào tạo chuyên sâu về kiểm toán năng lượng, an toàn hóa chất, cấp 137 chứng chỉ cho đội ngũ kỹ thuật. Một số mô hình cộng sinh công nghiệp cũng bắt đầu hình thành, tiêu biểu là liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất đồ uống, doanh nghiệp năng lượng và doanh nghiệp vật liệu, góp phần tận dụng phụ phẩm và tối ưu dòng năng lượng trong khu công nghiệp.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Hoàng – đại diện Công ty TNHH Kiến trúc & Thương mại Á Châu (Đà Nẵng), đơn vị đang vận hành Nhà máy Giấy và Bao bì Tân Long tại KCN Hòa Khánh cho biết, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cam kết Net Zero 2050 và áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu, công nghiệp xanh và năng lượng sạch không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp.

Thời gian qua, doanh nghiệp đã chủ động áp dụng các hệ thống quản lý quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001, triển khai các giải pháp sử dụng tài nguyên hiệu quả và sản xuất sạch hơn (RECP), tối ưu hóa hệ thống hơi, khí nén, xử lý nước thải và từng bước đầu tư hạ tầng năng lượng sạch. Nhờ đó, nhà máy không chỉ giảm tiêu hao năng lượng, tiết giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, mở rộng cơ hội tiếp cận các đối tác và thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững.

Hoàn thiện lộ trình chuyển đổi theo hướng sinh thái

Trước những điểm nghẽn, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng đã đưa ra lộ trình chuyển đổi theo ba giai đoạn, với trọng tâm là nâng cấp hạ tầng dùng chung, phát triển năng lượng sạch và tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu.

Giai đoạn từ năm 2025 tập trung tạo nền tảng thể chế và cam kết chính sách thông qua việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp thành phố, ban hành Kế hoạch hành động chuyển đổi KCN sinh thái đến năm 2035, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để giảm tâm lý e ngại thay đổi trong cộng đồng doanh nghiệp.

Giai đoạn 2026–2027, hướng tới dữ liệu hóa và mở rộng thí điểm, bao gồm lập bản đồ cộng sinh công nghiệp, tăng cường quan trắc môi trường tự động và mở rộng chương trình hỗ trợ RECP, với mục tiêu bao phủ khoảng 50% doanh nghiệp tại KCN Hòa Khánh. Việc quản lý dựa trên dữ liệu thời gian thực được kỳ vọng giúp nâng cao tính minh bạch, giảm rủi ro môi trường và chi phí tuân thủ.

Giai đoạn 2028–2035, tập trung đầu tư hạ tầng cứng và nền tảng số, như mạng lưới hơi nước tập trung, hệ thống tái chế nước tuần hoàn, trung tâm logistics phụ phẩm; đồng thời thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời áp mái và tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo quy mô khu công nghiệp. Mục tiêu là hoàn tất chứng nhận KCN Hòa Khánh đạt chuẩn KCN sinh thái theo quy định hiện hành.

Để tạo lực đẩy cho quá trình chuyển đổi, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng kiến nghị thành phố sớm hoàn thiện khung đầu tư và cơ chế tài chính, trong đó nghiên cứu thành lập Quỹ Chuyển đổi Xanh theo mô hình đối tác công – tư, áp dụng các công cụ như vốn mồi, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ dựa trên kết quả tiết kiệm năng lượng. Cùng với đó là các chính sách ưu đãi đặc thù và phân định rõ vai trò quản trị giữa các sở, ngành nhằm giảm chi phí giao dịch và rủi ro cho nhà đầu tư.

Với lộ trình rõ ràng và sự đồng hành của khu vực doanh nghiệp, chiến lược phát triển năng lượng sạch gắn với khu công nghiệp sinh thái được kỳ vọng sẽ trở thành một trụ cột mới, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, cải thiện sức hấp dẫn đầu tư và củng cố vị thế kinh tế của Đà Nẵng trong dài hạn.

PHƯƠNG THUẬN