Chủ động nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án đầu tư công

Không để thiếu vật liệu do thiếu chủ động

Theo Công văn số 7721/UBND-SNNMT ngày 05-8 của UBND thành phố, thời gian qua UBND thành phố ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho các sở, ngành, địa phương triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ thi công các công trình, dự án đầu tư công.

Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng một số địa phương, đơn vị báo cáo thiếu hụt nguồn vật liệu, ảnh hưởng đến tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư công và việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Qua rà soát, ngoài những khó khăn khách quan về nguồn cung tại một số thời điểm, nguyên nhân chủ yếu được xác định là một số chủ đầu tư, nhà thầu, cơ quan, đơn vị và địa phương chưa chủ động triển khai các giải pháp theo chỉ đạo của UBND thành phố; chưa kịp thời rà soát nhu cầu vật liệu, xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung, làm việc với các đơn vị khai thác khoáng sản để ký kết hợp đồng cung ứng hoặc đề xuất giải pháp bổ sung nguồn vật liệu theo quy định.

Một số trường hợp báo cáo thiếu vật liệu nhưng chưa xác định rõ nguyên nhân, chưa có hồ sơ chứng minh quá trình thực hiện và chưa chủ động đề xuất giải pháp tháo gỡ.

Để khắc phục tình trạng trên, UBND thành phố yêu cầu các chủ đầu tư phân loại rõ nguyên nhân thiếu vật liệu thành bốn nhóm gồm: thực sự không có nguồn cung do mỏ chưa được cấp phép hoặc mỏ đã được cấp phép nhưng công suất được cấp phép chưa đáp ứng đủ nhu cầu; có nguồn vật liệu nhưng nhà thầu không ký được hợp đồng mua do vấn đề chậm thanh toán, chưa thống nhất được giá cả hoặc chậm huy động.

Hồ sơ mời thầu, dự toán, khảo sát nguồn vật liệu không đầy đủ ngay từ đầu dẫn đến khi thi công mới phát sinh; nhà thầu cố tình kéo dài tiến độ để điều chỉnh giá hoặc giữ vốn, đây là vi phạm hợp đồng.

Việc xem xét nguyên nhân chậm tiến độ thi công, chậm giải ngân vốn đầu tư công do thiếu vật liệu xây dựng thông thường phải căn cứ trên hồ sơ, tài liệu chứng minh và kết quả kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền.

Trường hợp chủ đầu tư đã chủ động rà soát nhu cầu, khảo sát nguồn cung, làm việc với các đơn vị khai thác và triển khai đầy đủ các giải pháp nhưng vẫn không bảo đảm nguồn cung do nguyên nhân khách quan thì báo cáo Sở Tài chính, Sở Xây dựng để tổng hợp, tham mưu UBND thành phố xem xét xử lý theo quy định.

Ngược lại, nếu không chủ động triển khai các giải pháp thuộc thẩm quyền, không có hồ sơ chứng minh hoặc chỉ báo cáo chung chung thì được xác định là nguyên nhân chủ quan; người đứng đầu cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân liên quan phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố và trước pháp luật.

Đồng bộ giải pháp bảo đảm nguồn cung

UBND thành phố yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, phường trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm nguồn vật liệu đối với các công trình do địa phương làm chủ đầu tư; xây dựng phương án bảo đảm nguồn vật liệu ngay từ khi triển khai dự án; thường xuyên cập nhật nhu cầu, khả năng cung ứng và phương án thay thế; không báo cáo chung chung về tình trạng thiếu vật liệu khi không có căn cứ, tài liệu chứng minh và giải pháp xử lý cụ thể.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày ban hành công văn, các địa phương phải hoàn thành rà soát từng công trình, dự án, xác định cụ thể nhu cầu, nguồn cung, khối lượng còn thiếu, nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và giải pháp xử lý để báo cáo các sở liên quan.

UBND thành phố yêu cầu các địa phương chỉ đạo chủ đầu tư, nhà thầu căn cứ danh sách các mỏ đất san lấp, cát, đá còn hiệu lực để chủ động ký kết hợp đồng với đơn vị khai thác, xây dựng kế hoạch cung ứng phù hợp tiến độ thi công và kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, chất lượng, khối lượng, giá vật liệu, cự ly vận chuyển. Khi phát sinh khó khăn về nguồn cung, phải chủ động tìm nguồn thay thế hoặc đề xuất điều phối vật liệu giữa các công trình, không phụ thuộc vào một mỏ khai thác.

Phối hợp với các ban quản lý dự án thành phố rà soát nhu cầu sử dụng, thống nhất điều chỉnh phương án cung ứng đối với khối lượng vật liệu đã được cấp phép nhưng chưa khai thác hoặc chưa có nhu cầu sử dụng để ưu tiên cho các công trình đang thiếu vật liệu. Việc điều chỉnh phải được các bên thống nhất bằng văn bản, bảo đảm không ảnh hưởng tiến độ công trình ban đầu và tuân thủ quy định của pháp luật; nghiêm cấm tự ý điều chuyển hoặc sử dụng khoáng sản cho công trình, dự án khác trái quy định.

Trường hợp đã triển khai đầy đủ các giải pháp nhưng nguồn cung hợp pháp vẫn không đáp ứng nhu cầu, các địa phương khẩn trương rà soát, đề xuất khu vực khoáng sản có khả năng khai thác phục vụ trực tiếp công trình, dự án để xem xét phê duyệt là khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Hồ sơ đề xuất phải làm rõ nhu cầu sử dụng, nguồn cung đã khảo sát, nguyên nhân không đáp ứng nhu cầu và gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 10-8-2026 để kiểm tra, tổng hợp, tham mưu UBND thành phố xem xét theo quy định.

Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng khai thác, thu mua, vận chuyển hoặc sử dụng khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp; không lợi dụng việc đẩy nhanh tiến độ đầu tư công để khai thác khoáng sản khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Trường hợp để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép hoặc sử dụng vật liệu không rõ nguồn gốc tại công trình, Chủ tịch UBND xã, phường, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố và trước pháp luật.

Đối với các ban quản lý dự án đầu tư thành phố, UBND thành phố yêu cầu chủ động rà soát nhu cầu vật liệu theo từng giai đoạn thi công; xây dựng kế hoạch bảo đảm nguồn cung phù hợp với tiến độ; chỉ đạo nhà thầu chủ động ký kết hợp đồng với các đơn vị khai thác; phối hợp điều phối hiệu quả nguồn vật liệu giữa các dự án khi có yêu cầu; không để xảy ra tình trạng chậm tiến độ, chậm giải ngân do thiếu chủ động trong công tác chuẩn bị nguồn vật liệu.

Người đứng đầu ban quản lý dự án phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra thiếu vật liệu, chậm tiến độ hoặc để nguồn vật liệu có khả năng sử dụng bị tồn đọng, lãng phí.

UBND thành phố cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi năng lực khai thác, khả năng cung ứng của các mỏ còn hiệu lực; đôn đốc đưa các mỏ vào hoạt động, khai thác tối đa công suất được cấp phép; đẩy nhanh thẩm định hồ sơ cấp phép và tham mưu khoanh định, công bố khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản theo quy định.

Sở Xây dựng chủ trì rà soát, cân đối cung - cầu vật liệu, quản lý giá vật liệu xây dựng, nghiên cứu hướng dẫn sử dụng vật liệu thay thế khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và hiệu quả kinh tế.

Sở Tài chính theo dõi tình hình giải ngân đầu tư công gắn với khả năng bảo đảm nguồn vật liệu, đồng thời tham mưu thành lập Tổ công tác trực tiếp kiểm tra tiến độ thực hiện dự án và giải ngân của các ban quản lý dự án, xã, phường.

Đối với các đơn vị được cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, công văn yêu cầu khẩn trương huy động nhân lực, thiết bị để khai thác theo đúng công suất được cấp phép; ưu tiên cung ứng vật liệu cho các công trình, dự án đầu tư công.

Công khai giá bán, sản lượng và khả năng cung ứng; không đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc cạnh tranh không lành mạnh; rà soát điều kiện để đề nghị nâng công suất khi đủ điều kiện theo quy định.

ĐÌNH NGUYÊN