Xứng danh Anh hùng… Kỳ 1: Những “đêm trắng” sau ngày giải phóng

Hành trình ấy được viết nên bằng lòng trung thành với Đảng, sự gắn bó máu thịt với Nhân dân và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” - những giá trị đã trở thành cội nguồn sức mạnh để lực lượng Công an Đà Nẵng hôm nay xứng đáng với danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ thời khắc lịch sử đến những “đêm trắng” giữ bình yên

Sáng 26/8/1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại Đà Nẵng thắng lợi, chính quyền cách mạng được thành lập, đặt nền móng cho sự ra đời của lực lượng Công an Đà Nẵng. Ngay từ những ngày đầu, trong điều kiện tổ chức còn non trẻ, phương tiện thiếu thốn, cán bộ, chiến sĩ vừa xây dựng lực lượng, vừa bảo vệ chính quyền cách mạng trước sự chống phá của các thế lực thù địch, dựa vào Nhân dân để hoàn thành nhiệm vụ.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhiều cán bộ an ninh Quảng Đà đã hoạt động bí mật trong vùng địch tạm chiếm, xây dựng cơ sở cách mạng, bảo vệ cán bộ, thu thập tin tức, đấu tranh với mạng lưới tình báo, gián điệp của địch, góp phần làm nên những thắng lợi lịch sử của dân tộc.

Đặc biệt, vào thời khắc lịch sử sáng 29/3/1975, Đà Nẵng hoàn toàn giải phóng. Trong niềm vui của hàng vạn người dân, lực lượng Công an lại bước vào một cuộc chiến mới - cuộc chiến giữ gìn thành quả cách mạng và nhanh chóng ổn định một đô thị vừa đi qua chiến tranh.

Thượng tướng Lê Thế Tiệm, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an - người trực tiếp tham gia tiếp quản Đà Nẵng năm 1975 vẫn nhớ như in những ngày tháng ấy. “Chiều 29/3/1975, Đà Nẵng hoàn toàn giải phóng. Nhưng đối với lực lượng an ninh, nhiệm vụ lúc ấy mới chỉ bắt đầu”, ông chia sẻ.

Sau ngày giải phóng, thành phố đứng trước muôn vàn khó khăn. Tàn quân, gián điệp, các phần tử chống đối vẫn tìm cách hoạt động; lượng lớn vũ khí còn tồn đọng trong dân; hệ thống quản lý cũ để lại nhiều vấn đề phức tạp. Trong khi đó, lực lượng Công an vừa thiếu người, thiếu phương tiện, vừa chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý một đô thị lớn sau chiến tranh.

Trước yêu cầu cấp bách ấy, đồng chí Hoàng Văn Lai Trưởng Ty Công an Quảng Nam - Đà Nẵng trực tiếp chỉ đạo xây dựng phương án nhanh chóng kiểm soát tình hình, tổ chức lực lượng xuống từng địa bàn trọng điểm.

Các tổ công tác liên tục có mặt tại cơ sở; nhiều chốt kiểm soát được thiết lập trên các tuyến giao thông trọng yếu; công tác đăng ký, trình diện đối với sĩ quan, cảnh sát chế độ cũ được triển khai khẩn trương; các đối tượng trọng điểm được rà soát, quản lý; Nhân dân được vận động giao nộp vũ khí còn cất giữ sau chiến tranh.

Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng Công an đã tổ chức kiểm soát hơn 130.000 đối tượng, góp phần nhanh chóng ổn định tình hình chính trị, giữ vững an ninh, trật tự, tạo điều kiện để thành phố từng bước khôi phục đời sống kinh tế - xã hội.

Đằng sau những con số ấy là biết bao “đêm trắng” của cán bộ, chiến sĩ. Có những người nhiều ngày liền ăn ở ngay tại địa bàn để nắm tình hình; có những bữa cơm vội bên đường giữa những chuyến công tác xuyên đêm; có những cuộc gặp gỡ, vận động người dân giao nộp vũ khí và giải thích chính sách của Đảng, Nhà nước trong những ngày đầu hòa bình.

Từ môi trường chiến tranh bí mật, lực lượng Công an bước sang một nhiệm vụ mới - giữ bình yên giữa đời thường. Và cũng từ những ngày đầu đầy thử thách ấy, một bài học lớn được hun đúc: muốn bảo vệ an ninh, trật tự phải dựa vào Nhân dân, gần dân, hiểu dân và vì Nhân dân phục vụ.

Sự hy sinh viết tiếp những trang sử bình yên

Đất nước thống nhất nhưng cuộc đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng vẫn chưa dừng lại. Cuối những năm 1970, trên địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng, một số tổ chức phản động tiếp tục tìm cách tập hợp lực lượng, chống phá chính quyền.

Một trong những chuyên án đặc biệt thời điểm đó là đấu tranh với tổ chức phản động “Việt Nam dân tộc cách mạng Đảng” do Nguyễn Văn Bảy cầm đầu, hoạt động tại khu vực Nam Yên, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang (cũ).

Địa bàn rừng núi hiểm trở, đối tượng hoạt động bí mật, có tổ chức khiến việc điều tra, xác minh gặp rất nhiều khó khăn. Sau thời gian kiên trì bám sát địa bàn, xây dựng phương án đấu tranh, lực lượng Công an quyết định tổ chức triệt phá.

Trong trận đánh ấy, đồng chí Hoàng Văn Lai - Trưởng Ty Công an Quảng Nam - Đà Nẵng đã anh dũng hy sinh khi trực tiếp chỉ huy lực lượng.

Sự hy sinh của người chỉ huy đã trở thành dấu son bi tráng trong lịch sử lực lượng Công an Đà Nẵng, nhắc nhớ rằng phía sau mỗi mùa bình yên luôn có những con người âm thầm đánh đổi bằng tuổi trẻ, thậm chí bằng cả tính mạng của mình.

Không chỉ đồng chí Hoàng Văn Lai, nhiều cán bộ, chiến sĩ Công an qua các thời kỳ đã ngã xuống hoặc mang trên mình thương tích suốt đời trong cuộc chiến bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Có những người lặng lẽ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp chứng kiến thành phố hồi sinh sau chiến tranh. Nhưng chính sự hy sinh ấy đã bồi đắp nên truyền thống vẻ vang của lực lượng Công an thành phố.

Thượng tướng Lê Thế Tiệm nhận định, điều làm nên bản lĩnh của lực lượng Công an Đà Nẵng không chỉ là những chiến công, mà còn là tinh thần vượt qua mọi khó khăn, luôn hoàn thành nhiệm vụ Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. “Dù trong chiến tranh hay thời bình, lực lượng Công an thành phố luôn nỗ lực bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân”, ông nhấn mạnh.

“Con sóc nhỏ” và ngọn lửa truyền thống

Lịch sử lực lượng Công an Đà Nẵng không chỉ được viết bằng những chiến công hay những chuyên án lớn, mà còn được lưu giữ trong ký ức của những con người đã dành trọn tuổi thanh xuân cho cách mạng. Mỗi người là một câu chuyện, một biểu tượng về lòng trung thành, ý chí kiên cường và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Huệ là một gương mặt tiêu biểu.

Đồng đội năm xưa vẫn trìu mến gọi bà bằng biệt danh “Con sóc nhỏ” - cái tên gắn với dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn và sự mưu trí của nữ chiến sĩ điệp báo từng nhiều lần hoạt động giữa lòng địch.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng ở Hòa Liên, từ khi còn nhỏ, bà đã tham gia làm liên lạc, cảnh giới, vận động quần chúng. Khi phong trào cách mạng ở Quảng Đà bước vào giai đoạn ác liệt, người con gái tuổi đôi mươi tiếp tục đảm nhận nhiều nhiệm vụ bí mật, xây dựng cơ sở, chuyển tài liệu và bảo vệ cán bộ hoạt động trong nội thành.

Trong một lần làm nhiệm vụ, bà bị địch bắt, đưa qua nhiều nhà lao và chịu những trận tra tấn dã man nhằm khai thác thông tin về tổ chức cách mạng. Đòn roi, cực hình và những thủ đoạn ép cung không khuất phục được ý chí của người nữ chiến sĩ.

Điều còn đọng lại trong ký ức của bà không phải là những đau đớn thể xác, mà là lời nhắc nhở phải giữ trọn lời thề với tổ chức, bảo vệ đồng đội bằng mọi giá. “Tôi chỉ nghĩ rằng nếu mình khai báo thì sẽ còn rất nhiều người bị liên lụy. Vì vậy, dù thế nào cũng phải giữ bí mật cho tổ chức”, bà từng chia sẻ.

Sau khi được tổ chức cứu chữa, bà tiếp tục trở lại hoạt động với bí danh Minh Hiệp. Vẫn dáng người nhỏ bé ấy, bà lặng lẽ đi qua từng khu phố, từng ngõ nhỏ, gây dựng cơ sở cách mạng, thu thập tin tức, chuyển tài liệu và hoàn thành nhiều nhiệm vụ đặc biệt quan trọng ngay giữa vùng địch kiểm soát.

Biệt danh “Con sóc nhỏ” cũng ra đời từ những tháng ngày ấy - một cách gọi mộc mạc nhưng chứa đựng sự trân trọng của đồng đội đối với người nữ chiến sĩ gan dạ, mưu trí.

Những đóng góp thầm lặng của bà đã góp phần quan trọng vào phong trào cách mạng ở Quảng Đà. Năm 1985, Nhà nước phong tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng với bà, phần thưởng lớn nhất không phải là những tấm huân chương hay danh hiệu cao quý, mà là được chứng kiến thành phố từng bước hồi sinh sau chiến tranh, Nhân dân sống trong hòa bình và thế hệ trẻ được trưởng thành trong một đất nước độc lập.

Ngày nay, dù tuổi đã cao, mỗi khi lực lượng Công an thành phố tổ chức các hoạt động truyền thống, bà vẫn cố gắng có mặt trong bộ quân phục chỉnh tề. Hình ảnh người nữ Anh hùng với mái tóc bạc, nụ cười hiền hậu nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm tin đã trở thành nguồn động viên đối với nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Bà luôn nhắn nhủ lớp trẻ một điều giản dị nhưng sâu sắc: “Làm Công an trước hết phải có trách nhiệm với Nhân dân. Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng phải giữ được bản lĩnh, phẩm chất và tinh thần tận tụy phục vụ Nhân dân”. Lời dặn ấy cũng chính là sự tiếp nối của truyền thống hơn tám thập kỷ mà các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công an Đà Nẵng đã dày công vun đắp.

Hôm nay, giữa nhịp phát triển mạnh mẽ của thành phố bên sông Hàn, những người chiến sĩ Công an vẫn tiếp tục có mặt trên mọi mặt trận: đấu tranh với tội phạm, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, tiên phong trong chuyển đổi số, cải cách hành chính và phục vụ Nhân dân. Mỗi chiến công, mỗi việc làm bình dị đều được bồi đắp từ truyền thống của lớp người đi trước - những người đã không tiếc tuổi xuân, máu xương để bảo vệ thành quả cách mạng.

Những “đêm trắng” sau ngày giải phóng đã lùi vào ký ức, nhưng tinh thần của những con người năm ấy vẫn hiện hữu trong từng bước chân của người chiến sĩ Công an hôm nay. Từ những cán bộ tiếp quản thành phố trong những ngày đầu hòa bình, đến người nữ điệp báo mang biệt danh “Con sóc nhỏ”, rồi lớp cán bộ trẻ đang ngày đêm tận tụy trên mọi lĩnh vực công tác, tất cả đã và đang viết tiếp một mạch nguồn truyền thống không ngừng chảy.

Chính mạch nguồn ấy đã làm nên sức mạnh của lực lượng Công an thành phố Đà Nẵng suốt hơn tám thập kỷ qua và sẽ tiếp tục là điểm tựa để viết tiếp những trang sử mới, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Đăng Nguyên