ĐÀ NẴNG TIẾN HÀNH CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC (12.1946 - 07.1954)

Đẩy mạnh kháng chiến, góp phần cùng cả nước đánh bại thực dân Pháp xâm lược (1950 -1954) (Tiếp theo)

Đời sống của nhân dân thành phố ngày càng điêu đứng, nhất là bộ phận công nhân lao động. Thuế má tăng, tiền lương giảm, đồng Đông Dương mất giá, lại thiếu công ăn việc làm... Tất cả đều đổ lên đầu người dân phải gánh chịu. Báo cáo 6 tháng đầu năm 1953 của Ban Chấp hành Đảng bộ Quảng Nam Đà Nẵng ghi rõ: 'Ở Đà Nẵng, Hội An, một số lớn dân nghèo thất nghiệp, giành giật nhau công ăn việc làm, tiền lương phu khuân vác bị hạ, buôn gánh bán bưng ế ẩm, đời sống bấp bênh'. Một bộ phận lớn dân thành phố bị đẩy vào bước đường cùng. Duy chỉ có một số công chức ngụy quyền được chúng cho tăng lương và chúng dùng tiền viện trợ của Mỹ cung cấp cho các gia đình bọn Việt gian bị ta trừng trị để mua chuộc. 

Đứng trước âm mưu thủ đoạn của giặc như vậy, dưới sự lãnh đạo của Trung ương và cấp trên, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Đà Nẵng vẫn ứng phó một cách chủ động và vững vàng triển khai thế trận chiến đấu của mình. Trước hết Đà Nẵng tiến hành sắp xếp lại hệ thống tổ chức và bộ chỉ huy chiến đấu. Sau đại hội Đảng bộ Quảng Nam - Đà Nẵng (họp từ ngày 21.2. đến 2.3.1950), tháng 4.1950 Đảng bộ Đà Nẵng tổ chức đại hội tại làng Bầu Bầu (Tam Kỳ) để triển khai thực hiện nghị quyết hội nghị toàn quốc lần thứ 3 của Đảng là 'tích cực cầm cự, chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công' và thực hiện quyết định của Liên Khu ủy 5, tách Đà Nẵng ra khỏi tỉnh. Đại hội đề ra nhiều biện pháp cụ thể nhằm tổng động viên nhân tài, vật lực cho cuộc kháng chiến, theo khẩu hiệu 'Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng'. Về việc tách Đà Nẵng ra khỏi tỉnh, Liên Khu ủy đã chỉ định thành phần của Thành ủy mới gồm 11 đồng chí (trên cơ sơ tách đôi Ban Chấp hành tỉnh ủy cũ), cử đồng chí Chế Viết Tấn làm Bí thư, Võ Văn Đặng làm Phó bí thư. Đại hội đánh giá lại tình hình tổ chức Đảng ở thành phố và tập trung bàn các biện pháp để nâng cao hơn nữa vai trò lãnh đạo của Đảng đối với cuộc kháng chiến, đáp ứng được sự chuyển biến của tình hình. 

Về mặt chính quyền, thực hiện quyết định của Ủy ban kháng chiến miền Nam Trung Bộ, ủy ban kháng chiến Hành chính thành phố Đà Nẵng được thành lập theo chế độ nhất nguyên. Ủy ban gồm 5 người, do đồng chí Chế Viết Tấn kiêm luôn chức Chủ tịch và Chính trị viên Thành đội. Dưới sự o ép kìm kẹp gắt gao của địch, nhân dân thành phố vẫn tích cực tham gia bầu cử hội đồng nhân dân tỉnh, hội đồng nhân dân thành phố, theo đúng quy chế và số lượng. Các khu Đông, Tây, Nam và khu Sông Đà đã tiến hành bầu cử tốt. Riêng khu Trung, do lực lượng của địch mạnh nên chỉ tiến hành được ở một số phường. Các thành viên Hội đồng Nhân dân và thành viên của ủy ban kháng chiến hành chính được Chính phủ phê chuẩn, bắt đầu đi vào hoạt động. Đà Nẵng tách ra khỏi Quảng Nam - Đà Nẵng nên nó cũng được thành lập các phòng, ban, các ty đầy đủ như cấp tỉnh. 

Dưới cấp thành phố, tháng 3.1950, được ủy ban kháng chiến miền Nam Trung bộ cho phép, Đà Nẵng thành lập thêm khu Sông Đà. Trên vùng sông nước mênh mông, kéo dài từ Cẩm Lệ ra tới Vũng Thùng, lâu nay vẫn có khoảng 11.000 ngư dân sinh sống bằng nghề chài lưới. Họ rất hăng hái tham gia cách mạng và đã có nhiều đóng góp cho công cuộc kháng chiến. Nhưng do đặc điểm nghề nghiệp, nay đây mai đó nên họ không sinh hoạt ở một nơi cố định. Nay chính quyền nhân dân giúp họ tổ chức nhau lại thành một đơn vị độc lập để họ có điều kiện giúp nhau trong cuộc sống và đóng góp tốt hơn cho sự nghiệp cứu nước của quê hương. Cơ quan khu đứng chân ở Điện Ngọc, do đồng chí Trần Chiến làm Bí thư, Nguyễn Trí Quang làm Chủ tịch và Nguyễn Hữu Nì làm Khu đội trưởng. Những con thuyền lênh đênh trên sông nước giờ đây không chỉ đơn giản là một phương tiện sinh sống của một bộ phận dân cư thành phố, mà nó còn là những phương tiện di chuyển, đi lại truyền tin và ẩn náu của cán bộ ta để đối phó với sự kiểm soát, tuần tra gắt gao của địch. Sau sự kiện lập khu Sông Đà từ năm 1951, ba khu nội thành (Trần Phú, Phan Thanh, Phan Đăng Lưu) cũng được sáp nhập trở lại thành một khu, gọi là khu Trung. Như vậy, đến đây, về mặt hành chính, ta chia Đà Nẵng ra thành 5 khu: khu Đông, khu Tây, khu Trung, khu Nam và khu Sông Đà. Dưới cấp khu phố, các tổ chức chính quyền, tổ chức Đảng cũng được sắp xếp lại. Ở những đơn vị độc lập, trực thuộc thành phố như cảng, nhà máy điện, ngành hỏa xa ta cũng tiến hành công tác chỉnh đốn tổ chức. Với các xí nghiệp, công tư sở khác, ta lập ra ban cán sự xí nghiệp trung tâm để lãnh đạo, hướng dẫn quần chúng. Công đoàn, Nông hội, Thanh Niên, Phụ nữ... đều được bổ sung cán bộ. 

Đồng thời với việc sắp xếp lại hệ thống tổ chức, trong hai năm 1950-1951, phong trào kháng chiến của thành phố cũng tiếp tục phát triển rất sôi nôi, rầm rộ. Trên các mặt công tác ta đều lập được thành tích.

(Còn nữa)