CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG MỸ - DIỆM CỦA NHÂN DÂN ĐÀ NẴNG TRONG NHỮNG NĂM 1954 - 1965

Khôi phục và phát triển lực lượng cách mạng, đẩy mạnh phong trào đấu tranh chống Mỹ và tay sai (1960-1965) (Tiếp theo)

Trong khoảng thời gian giữa năm 1964, phong trào nông thôn đồng bằng Quảng Nam, Quảng Đà phát triển mạnh chưa từng thấy. Tháng 9.1964, theo chủ trương của Tỉnh ủy, quần chúng nhân dân ở hầu hết các vùng nông thôn Quảng Đà đã nổi dậy và tiến công địch mạnh mẽ, giành lại nông thôn đồng bằng. Từ tháng 9.1964 đến tháng 2.1965 nhân dân Quảng Nam, Quảng Đà đã phá rã, lần lượt phá tan 'ấp chiến lược', bẻ gãy ách kìm kẹp, tiêu diệt bọn ác ôn, giải phóng và giành quyền làm chủ nông thôn đồng bằng. Bộ máy kìm kẹp của địch chỉ còn lại ở các quận lỵ, thị xã, các căn cứ quân sự quan trọng. Vùng giải phóng sát đến bờ sông Cẩm Lệ phía nam Đà Nẵng. Quân và dân ta hoàn toàn làm chủ ban đêm đường Quốc lộ I chạy qua tỉnh. 

Cùng với bước phát triển mới của phong trào nông thôn đồng bằng, phong trào thành phố Đà Nẵng tiếp tục dâng lên mạnh mẽ, mang tính chất quần chúng rộng rãi, chĩa mũi nhọn đấu tranh vào đế quốc Mỹ xâm lược và bọn tay sai của chúng, tiến kịp với phong trào chung của nhân dân các đô thị miền Nam. Tháng 8.1964, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra tuyên bố, nêu rõ:

'Song song với những chiến thắng dồn dập của quân và dân miền Nam trên khắp các chiến thắng, phong trào đấu tranh của quần chúng đô thị ồ ạt dâng lên với khí thế vô cùng sôi nổi... Phong trào sôi sục có quy mô rộng lớn mang tính chất quần chúng sâu sắc đã lan rộng vô cùng nhanh chóng trong những ngày qua, là những loạt súng vừa bắn vào chính quyền phát xít Nguyễn Khánh, vừa bắn vào bọn thực dân Mỹ, là sự bày tỏ quyết liệt và sự biểu dương lực lượng của nhân dân miền Nam đối với đế quốc Mỹ, thực chất là một phong trào chống Mỹ... Rõ ràng đế quốc Mỹ đã phải lùi bước trước sức mạnh vũ bão của cao trào quần chúng mà một chính quyền phi nghĩa vẫn luôn luôn khiếp sợ. Qua thực tiễn ấy, một lần nữa nhân dân đô thị đã chứng tỏ đầy đủ khả năng đẩy lùi từng bước những chính sách ngoan cố nhất của đế quốc Mỹ ngay tại các sào huyệt của chúng, và có thể giành được thắng lợi từng phần, trong điều kiện kẻ thù suy yếu và trong điều kiện cách mạng miền Nam được sự lãnh đạo của Mặt trận Dân tộc Giải phóng đang giữ vai trò chủ yếu định đoạt sự phát triển của tình hình như hiện nay... 

Mặt trận Dân tộc Giải phóng cho rằng đây là thời cơ tốt nhất cho tất cả các lực lượng có thiện chí và có trách nhiệm hợp sức lại giáng vào quân thù những đòn sấm sét để giành những thắng lợi to lớn nhất...' 

Phong trào chống Mỹ và tay sai của nhân dân Đà Nẵng tiếp tục phát triển trong những tháng cuối năm 1964, đầu năm 1965. Hàng vạn người xuống đường biểu tình, tuần hành đòi 'Tay-lo cút về nước', 'Mỹ cút về nước'. Đặc biệt, cuộc đấu tranh ngày 25.1.1965 của hàng chục nghìn người bao gồm học sinh, sinh viên, thanh niên, công nhân đạp xích lô, tài xế, thợ máy, phật tử, tiểu thương xuống đường biểu tình đòi Trần Văn Hương từ chức, đả đảo Tay-lo, công nhân đạp xích lô mang theo hình nộm Trần Văn Hương và Tay-lo, kéo qua các ngả đường với khí thế hùng dũng, sục sôi căm thù. Hãng tin Anh Roi-tơ đã mô tả: 'Một con rắn khổng lồ gồm những người biểu tình có kỷ luật mang biểu ngữ đòi Trần Văn Hương từ chức, đòi Tay-lo cút đi '. 

Trong những ngày đấu tranh sôi động, lần đầu tiên cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng được giương cao ngay trong thành phố Đà Nẵng, ở vườn hoa Diên Hồng và trên đường Bạch Đằng, gần Tòa thị chính thành phố. 

Phong trào Đà Nẵng đã trực tiếp uy hiếp bộ máy ngụy quân ngụy quyền ở thành phố. Nhiều sĩ quan cao cấp, nhân viên ngụy quyền ở Đà Nẵng hoảng hốt, lo sợ. Tư lệnh vùng I chiến thuật Nguyễn Chánh Thi nhận định: Đà Nẵng bị uy hiếp nghiêm trọng, sẽ diễn ra trận Điện Biên Phủ tại Đà Nẵng. Ngày 27.1.1965, Nguyễn Khánh buộc phải lên đài phát thanh ở Sài Gòn tuyên bố giải tán Chính phủ Trần Văn Hương. 

Cùng với toàn quân và toàn dân miền Nam, phong trào đấu tranh của nhân dân Đà Nẵng đã góp phần tích cực làm lung lay bộ máy thống trị của Mỹ - ngụy ở miền Nam Việt Nam. Để cứu vãn tình thế đang nguy ngập và có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn, đế quốc Mỹ đã buộc phải đưa quân đội viễn chinh trực tiếp nhảy vào xâm lược miền Nam nước ta, 'chiến tranh đặc biệt' đã hoàn toàn bị phá sản. Trước tất cả các tầng lớp nhân dân miền Nam, kể cả các tầng lớp trên ở đô thị, đế quốc Mỹ đã lộ rõ bộ mặt xâm lược tàn bạo. Từ đây nhân dân miền Nam bước vào cuộc chiến đấu mới, gian khổ và quyết liệt hơn, trực tiếp đương đầu với đội quân xâm lược nhà nghề của Mỹ, mà quân và dân Đà Nẵng, lại một lần nữa, lịch sử giao phó làm đội ngũ tiên phong, đi đầu diệt Mỹ.