ĐÀ NẴNG TRONG CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG LẠI CUỘC CHIẾN TRANH CỤC BỘ CỦA MỸ (1965 - 1968) (Tiếp theo)

Theo kế hoạch của Bộ Tư lệnh, cuộc Tổng tấn công và nổi dậy bắt đầu vào 30 rạng ngày 1 Tết Mậu Thân năm 1968. Nhưng gần tết, miền Bắc công bố thay đổi lịch. Theo lịch mới ngày Tết Nguyên đán năm Mậu Thân chậm hơn một ngày so với lịch cũ. Ngày 29.1 Ban chỉ huy Mặt trận nhận được lệnh hoãn cuộc Tổng tấn công và nổi dậy lại 1 ngày tức đêm 30 rạng ngày 31.1.1968. Do lệnh hoãn tới chậm và không chỉ Khu 5 mà cả Tây Nguyên, lực lượng ta đã áp sẵn các mục tiêu, cho nên cuộc Tổng tấn công và nổi dậy ở Đà Nẵng vẫn diễn ra theo kế hoạch cũ. Riêng Khu 2 Hoà Vang nhận được lệnh hoãn lại một ngày. 

3 giờ sáng ngày 30.1.1968, trận pháo kích vào sân bay Nước Mặn đã báo hiệu giờ Tổng tấn công và nổi dậy cho quân và dân Đà Nẵng. Cùng lúc đó hàng loạt các căn cứ của địch như Đồn Nhất, trận địa pháo Thanh Vinh, bãi xe Cẩm Bình, căn cứ Phước Tường, sở chỉ huy trung đoàn 51 ở Miếu Bông... bị quân ta tấn công. 

Tiểu đoàn 1 của Đặc khu vượt sông, băng qua xã Hòa Cường, vượt qua tường rào phía sau, chiếm lĩnh Bộ Tư lệnh Quân đoàn I. Phần lớn quân địch đã về nghỉ tết, chỉ còn một số lính canh gác. Ta phá hủy một xe thiết giáp và diệt nhiều tên địch. Sáng hôm sau, địch huy động tiểu đoàn biệt động số 21, tiểu đoàn 3 trung đoàn 51, tiểu đoàn 59 địa phương quân phản kích. Quân ta rút ra ngoài, bị thiệt hại nặng và do đó không triển khai xuống Quân vụ thị trấn, và Toà Thị chính như kế hoạch đã định. 

Về lực lượng quần chúng, sáng mồng 1 tết, như kế hoạch đã định, nhân dân đã tập trung đông đảo trước sân chùa Tỉnh hội. Các đồng chí lãnh đạo Đặc khu uỷ và lực lượng biệt động đã có mặt tại đây. Theo kế hoạch, một bộ phận của tiểu đoàn I Đặc khu sẽ dẫn đầu và yểm trợ cho cuộc biểu tình của nhân dân. Song đơn vị này không triển khai được đúng kế hoạch. Tuy vậy Ban chỉ huy vẫn cử đồng chí phan Chánh Dinh cầm loa dẫn đầu đoàn biểu tình, kêu gọi quần chúng xuống đường tham gia cuộc nổi dậy làm chủ thành phố. Địch ra lệnh báo động, điều lực lượng cảnh sát đến đàn áp, bắt đồng chí Phan Chánh Dinh và một số cán bộ dẫn đầu cuộc đấu tranh, giải tán đoàn biểu tình. 

Ở ngoại ô, đêm 30 tết, lực lượng quần chúng ở các khu Hoà Vang, Điện Bàn trước khi xuất quân đã làm lễ tuyên thệ 'Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh' trước bàn thờ Tổ quốc và trước chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Hướng Khu 3, các đại đội xung kích dao rựa cầm tay vượt sông Cẩm Lệ trên 200 chiếc thuyền với khí thế khởi nghĩa kéo vào áp đảo địch chiếm bốt Quy Mỹ mặc cho địch bắn xối xả vào đoàn biểu tình làm nhiều người chết và bị thương. Địch điều quân ra chắn giữ từ Đò Xu đến quận lỵ Hoà Vang, cho trực thăng bắn chặn dọc sông Cẩm Lệ. Quần chúng phải dừng lại, không tiến được vào nội thành. 

Hướng Khu 2 do nhận được tin hoãn nên phần lớn đã dừng lại. 

Hướng Khu 1 các đoàn quần chúng kéo xuống đến Nam Ô thì bị quân Mỹ chặn lại. Nhân dân đã anh dũng đấu tranh, một số người đã bị hy sinh. 

Ở Hoà Khánh, lực lượng nổi dậy đã bắt tên hội đồng xã cùng nhân dân xuống đường. Lực lượng này cũng bị địch chặn lại tại ngã ba Hoà Khánh, không vào được thành phố. 

Trên mặt trận binh vận, thư kêu gọi ủng hộ cách mạng chống Thiệu - Kỳ đã được cơ sở ta chuyển đến Hoàng Xuân Lãm. Nhưng tình hình diễn biến không thuận lợi, Hoàng Xuân Lãm giữ thái độ im lặng. 

Lực lượng vũ trang của Quân khu theo kế hoạch tấn công quận lỵ Duy Xuyên và làm chủ thị trấn Nam Phước nhưng không kéo được địch ở thành phố ra. Tiếp đó, bộ đội chủ lực của khu tiến quân ra Đà Nẵng nhưng quân Mỹ đã chặn ở các ngả đường vào thành phố. Đêm 3.2, ta lại pháo kích sân bay Đà Nẵng, nhưng tình hình đã thay đổi, không còn tác dụng hỗ trợ cho phong trào. 

Trong cuộc tổng tấn công và nổi dậy ở Đà Nẵng, lực lượng vũ trang không làm được nhiệm vụ hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy. Các mũi tấn công đều không vào được thành phố. Trong khi đó, nhân dân vùng ven kéo vào nội thành thì bị địch chặn lại. Cuộc nổi dậy của nhân dân trong thành phố bị địch đàn áp, giải tán. Ngay ngày 1 tết, địch ra lệnh thiết quân luật và vây bắt cán bộ. Các đồng chí lãnh đạo đặc khu rút về căn cứ an toàn. Một số cán bộ quân sự, biệt động cơ sở bị địch bắt, trong đó có đồng chí Hà Kỳ Ngộ, Thường vụ Đặc khu uỷ. Lực lượng tiểu đoàn I bộ đội Đặc khu và quần chúng nhân dân vùng ven nhập thị bị tổn thất nặng. Đồng chí Mai Đăng Chơn và Nguyễn Đức Châu, Thường vụ Đặc khu ủy bị hy sinh. 

(Còn nữa)