ĐÀ NẴNG TRONG CUỘC TỔNG TIẾN CÔNG TOÀN THẮNG (1973 - 1975)

Vào cuối năm 1974, tình hình chiến trường miền Nam đã thay đổi, những thắng lợi mà chúng ta giành được đã phản ảnh thế và lực của ta đã mạnh hơn hẳn địch. Đây là nhân tố chủ yếu đưa đến việc khẳng định thời cơ thuận lợi để giải phóng hoàn toàn miền Nam Việt Nam. Trên cơ sở kế hoạch tác chiến do Bộ Tổng Tham mưu soạn thảo, từ ngày 30.9 đến 8.10.1974, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã họp và đi tới thống nhất kế hoạch thực hiện tổng công kích, tổng khởi nghĩa giải phóng hoàn toàn miền Nam Việt Nam trong 2 năm 1975 - 1976. Tiếp đó, từ ngày 18.12.1974 đến 8.1.1975, Hội nghị Bộ chính trị mở rộng trong lúc quân dân tỉnh Phước Long mở chiến dịch, giải phóng hoàn toàn tỉnh này, đã khẳng định thêm điều kiện để chúng ta có thể thực hiện giải phóng miền Nam trong 2 năm 1975 -1976. Trong cuộc họp này, Bộ Chính trị đã hạ quyết tâm 'Động viên nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ở cả hai miền trong thời gian 1975 -1976 đẩy mạnh đấu tranh quân sự, chính trị kết hợp với đấu tranh ngoại giao làm thay đổi nhanh chóng và toàn diện so sánh lực lượng trên chiến trường..., tiến hành khẩn trương và hoàn thành công tác chuẩn bị mọi mặt, tạo điều kiện chín muồi, tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa, tiêu diệt và làm tan rã ngụy quân, đánh đổ ngụy quyền từ trung ương đến địa phương, giành chính quyền về tay nhân dân, giải phóng miền Nam Việt Nam'. 

Trong cuộc họp quan trọng này, ngoài kế hoạch chiến lược 2 năm 1975 -1976, Bộ Chính trị còn dự kiến: 'Nếu thời cơ đến vào đầu hoặc cuối năm 1975 thì lập tức giải phóng miền Nam trong năm 1975'. Trong kế hoạch chiến lược 1975, Tây Nguyên được chọn là hướng tấn công chủ yếu, trong đó Buôn Mê Thuột là trận mở đầu đột phá. 

Thực hiện kế hoạch chiến lược, 1 giờ 55 phút sáng ngày 10.3.1975 quân ta nổ súng tấn công thị xã Buôn Mê Thuột, mở màn cho chiến dịch Tây Nguyên và cũng là mở màn cho cuộc Tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân năm 1975. Trận đánh vào Buôn Mê Thuột giành thắng lợi vang dội, làm cho quân ngụy choáng váng, rối loạn. Với phương châm 'mạnh bạo, chắc thắng, chủ động, cơ động, bất ngờ', trong tháng 3.1975 quân và dân ta đã làm chủ hoàn toàn vùng Tây Nguyên rộng lớn, một địa bàn chiến lược quan trọng. 'Với thắng lợi của chiến dịch Tây Nguyên, cuộc chiến tranh cách mạng đã bước sang một giai đoạn mới, từ tiến công có ý nghĩa chiến lược phát triển thành tổng tiến công chiến lược trên toàn chiến trường miền Nam'.

Khi mặt trận Tây Nguyên nổ súng tiến công địch thì ở Trị Thiên và Khu 5 được xác định là hướng chiến lựơc phối hợp quan trọng. Đây là một chiến trường dài và hẹp bao gồm cả 3 vùng chiến lược quan trọng: rừng núi, đồng bằng và đô thị, có hai thành phố lớn là Huế và Đà Nẵng. Đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn đã bố trí ở Quân khu I (gồm các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Đà, Quảng Tín và Quảng Ngãi) một lực lượng rất lớn gồm 134.000 tên (trong đó chủ lực 84.000, địa phương quân 50.000) và 137.000 lính bảo an, phòng vệ dân sự, được biên chế thành 4 sư đoàn bộ binh, 4 liên đoàn biệt động quân, 56 tiểu đoàn, 5 đại đội bảo an, 6 đại đội cảnh sát dã chiến, 5 thiết đoàn, 6 chi đội xe tăng, 21 tiểu đoàn, 4 tiểu đoàn và 14 trung đội pháo binh, 1 sư đoàn không quân và 165 tàu thuyền các loại. Như vậy Quân khu I của địch là một trong những trung tâm quân sự thuộc loại mạnh nhất ở miền Nam, đảm nhiệm việc ngăn chặn mọi cuộc tấn công chủ lực của ta từ miền Bắc vào. 

Trước diễn biến của tình hình ngày càng có lợi cho cách mạng, ngày 18.3.1975 Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương chỉ thị cho Khu 5 với nội dung chính là : Nhận rõ thời cơ mới đang xuất hiện, đẩy mạnh tấn công và nổi dậy với tinh thần khẩn trương và mạnh bạo, nhanh chóng phá vỡ tuyến giáp ranh, tiến xuống cắt đứt đường số I, đoạn đường giữa Đà Nẵng và Tam Kỳ, tiêu diệt sư đoàn 2 ngụy, không cho chúng co cụm về Đà Nẵng...,và chuẩn bị tích cực, khẩn trương cho cuộc tấn công vào Đà Nẵng. 

Thực hiện chỉ thị của Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương, dưới sự chỉ đạo chặt chẽ, kịp thời của khu uỷ và Quân Khu uỷ, quân dân Trị Thiên và Khu 5 liên tiếp nổi dậy và tấn công địch ở nhiều nơi giành nhiều thắng lợi to lớn. Ngày 19.3.1975, quân và dân Quảng Trị tấn công tiêu diệt địch ở thị xã Quảng Trị và giải phóng hoàn toàn tỉnh này. Ngày 21.3 quân ta bắt đầu tấn công thành phố Huế. Đến 1 giờ sáng ngày 25.3, thành phố Huế đã được hoàn toàn giải phóng. Trị - Thiên - Huế được giải phóng đã phá vỡ phần quan trọng tập đoàn phòng ngự mạnh của Quân khu I - Quân đoàn I ngụy, đập tan ý đồ rút quân co cụm về Đà Nẵng của địch. 

(Còn nữa)