Đền bù giải tỏa, xây dựng cơ sở hạ tầng và chỉnh trang đô thị và không thể phủ nhận, trong những năm qua Đà Nẵng có những thành quả nổi bật được cả nước biết đến và tìm hiểu, học tập. Thành quả đó có được là do thành phố đã có các quy định chính sách, pháp luật về đền bù, giải phóng mặt bằng và giải quyết việc làm cho người dân có đất bị thu hồi trên địa bàn phù hợp, được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo nhân dân và các doanh nghiệp.
Nhìn chung, các chủ trương, chính sách của thành phố luôn bám sát các văn bản quy định của nhà nước do Trung ương quy định về chính sách giải toả đền bù, do đó hạn chế đến mức thấp nhất những sai sót, bất cập trong quá trình triển khai. Từ khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực và được Chính phủ và các Bộ hướng dẫn thực hiện, chính sách đền bù giải toả đã thông thoáng hơn, nên thành phố đã kịp thời triển khai và cụ thể hoá để thực hiện tại địa phương cụ thể với việc thực hiện các nghị định của Chính phủ, các Thông tư của Bộ Tài chính…
Gần như hàng năm, thành phố đều có ban hành các quyết định cụ thể về chính sách đền bù, giải toả. Những Quyết định này thường xuyên được cập nhật kịp thời các quy định của Trung ương và những vấn đề thực tế phát sinh tại địa phương, nhằm thực hiện đầy đủ các chính sách đền bù và thoả đáng cho người bị thu hồi đất. Thành phố đã ban hành 03 Quyết định quy phạm pháp luật về đền bù giải toả và một số Quyết định sửa đổi, bổ sung. Các chính sách này đều được lấy ý kiến tham gia góp ý của UBND các quận, huyện, các Sở , ban ngành và các đơn vị thực hiện giải toả đền bù. Lãnh đạo UBND thành phố trực tiếp tổ chức cuộc họp chuyên đề để lấy ý kiến thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa trước khi ban hành cho sát với tình hình thực tế. Bên cạnh đó, để công tác giải toả đền bù thực hiện đúng quy định, thành phố giao cho Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng thường xuyên tổ chức tập huấn và triển khai các Quyết định của UBND thành phố và có hướng dẫn cụ thể cho các đơn vị thực hiện.
Ngoài các chính sách chung Nhà nước đã quy định tại các Nghị định và Thông tư hướng dẫn, thành phố Đà Nẵng cũng đã có những vận dụng cụ thể phù hợp với tình hình sử dụng đất thực tế tại địa phương, tập quán sinh sống của người dân từng vùng để đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân trên cơ sở bảo đảm sự công bằng, khách quan và có tính chất động viên, khuyến khích người bị thu hồi đất nhanh chóng thực hiện giải toả, bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.
Có thể kể đến một số chính sách nổi bật, hợp lòng dân như: Chi thưởng đối với những hộ bàn giao mặt bằng sớm, đúng tiến độ từ 5 - 8% giá trị đền bù của hộ giải toả (tối đa không quá 5.000.000 đồng/hộ); làm nhà tạm hoặc nhà liên kế bố trí cho các hộ bị giải toả ở tạm trong khi chờ nhận đất tái định cư và làm nhà mới. Trường hợp hộ giải tỏa đã bàn giao mặt bằng, không ở nhà tạm của Nhà nước thì được hỗ trợ tiền thuê nhà trong suốt thời gian chờ đất tái định cư và thêm 6 tháng trong thời gian xây dựng nhà với mức hỗ trợ 500.000đ/tháng/hộ chính và 250.000đ/tháng/hộ phụ. Các hộ giải tỏa mà trong dịp Tết Nguyên đán chưa được nhận đất tái định cư, hoặc mới nhận chưa kịp xây dựng nhà, thành phố cũng hỗ trợ tiền với mức từ 500.000đồng/hộ đến 2.000.000đồng/hộ; hỗ trợ ổn định đời sống mỗi nhân khẩu bị giải toả 30 kg gạo trong thời gian 6 tháng (quy thành tiền theo giá thị trường); hỗ trợ di chuyển chỗ ở, hỗ trợ đối với gia đình chính sách, già yếu, neo đơn, gia đình có hoàn cảnh khó khăn…
Do tập quán sinh sống của người dân từng vùng hoặc do chưa có điều kiện kinh tế, nên có những gia đình sử dụng đất không có không có giấy tờ hoặc có giấy tờ không hợp pháp. Theo quy định những hộ này không được đền bù về đất. Nhưng căn cứ tình hình thực tế, thành phố có chính sách hỗ trợ đền bù đối với đất đang sử dụng bị giải toả với mức thích hợp từ 40% - 80% mức đền bù. Đối với người dân sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất, ngoài việc được đền bù, hỗ trợ về đất, cây cối, hoa màu còn đươc hỗ trợ tiền chuyển đổi ngành nghề theo diện tích đất sản xuất thu hồi 2.500 đồng/m2 đến 8.000 đồng/m2 tuỳ theo loại cây trồng hoặc con vật nuôi để người bị thu hồi đất có điều kiện học nghề mới hoặc chuyển sang nghề khác. Về công tác tái định cư, thành phố luôn chú trọng công tác tái định cư đối với các hộ giải toả, lãnh đạo UBND thành phố thường xuyên đi kiểm tra thực tế, họp giao ban định kỳ với các chủ đầu tư dự án, đơn vị thi công để đôn đốc tiến độ thi công để nhanh chóng giao đất tái định cư cho các hộ giải toả. Các khu tái định cư đảm bảo có đầy đủ cơ sở hạ tầng kỹ thuật như đường, hệ thống điện, nước. Ngoài chính sách chung theo quy định, tại những buổi tiếp công dân để giải quyết kiến nghị, lãnh đạo thành phố đã nghe ý kiến của từng hộ và đã có những hỗ trợ thêm bằng tiền từ 02 triệu đồng đến 20 triệu đồng/hộ đối với những hộ khó khăn, đồng thời bố trí thêm đất tái định cư đối với những hộ giải toả có nhiều hộ gia đình cùng sinh sống hoặc gia đình có nhiều nhân khẩu có nhu cầu thật sự về nhà ở. Có chính sách cho nợ tiền sử dụng đất trong 10 năm, đối với những đối tượng có giá trị đền bù thấp dưới 80 triệu đồng/hộ thành phố quy định cho các hộ nhận đủ tiền đền bù để làm lại nhà cấp 4, hộ có giá trị đền bù trên 80 triệu đồng được nhận tối thiểu 80 triệu đồng để làm nhà, số tiền còn lại mới nộp tiến đất, nếu còn thiếu thì được nợ trong thời gian 10 năm.
Về công tác tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng, để thực hiện công tác giải toả đền bù (GTĐB), thành phố Đà Nẵng đã thành lập các Ban Giải toả đền bù các dự án đầu tư xây dựng chuyên thực hiện công tác giải toả đền bù, giải phóng mặt bằng. Hầu hết các dự án trên địa bàn thành phố đều do các Ban GTĐB thực hiện giải phóng mặt bằng theo quy định của UBND thành phố. Do đó, công tác giải toả đền bù được chuyên môn hoá nên các chính sách giải toả đền bù được quán triệt đầy đủ và nhất quán đối với tất cả các dự án. Nhờ vậy, việc thực hiện giải toả đền bù được công bằng, nhanh chóng và giảm tình trạng khiếu kiện.
Để công tác giải phóng mặt bằng thống nhất theo một quy trình và gắn trách nhiệm từng cấp, từng ngành thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 47/2006/QĐ-UBND ngày 18/5/2006 quy định về trình tự, trách nhiệm giải quyết công việc cho tổ chức, công dân trong công tác bồi thường thiệt hại, bố trí tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Vì vây, công tác giải toả đền bù được thực hiện thống nhất theo trình tự quy định và công khai trước nhân dân tránh tình trạng tiêu cực có thể xảy ra.
Những thành quả về đầu tư xây dựng cơ bản hạ tầng mở rộng không gian mà thành phố Đà Nẵng đạt được trong những năm qua, trong đó phải kể đến thành công trong công tác giải phóng mặt bằng. Công tác giải toả đền bù đạt được thành công như vậy là do thành phố luôn bám sát các chính sách chế độ của Nhà nước, đồng thời có sự vận dụng phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.
Kết quả trên đã cho thấy đây thực sự là một sự thành công rất lớn của phong trào, sự thành công này không những chỉ mang lại những giá trị thiết thực to lớn về kinh tế mà nó còn mang một ý nghĩa chính trị sâu sắc, thể hiện đường lối chủ trương chính sách của Đảng đã thực sự đi vào cuộc sống, sự gắn bó đoàn kết đồng tâm hiệp lực của mọi tổ chức đoàn thể với nhân dân vì một thành phố văn minh và hiện đại.
(Dân Hùng)