Mỗi một  người Đà Nẵng có thể tự hào về truyền thống đã được hun đúc từ hàng trăm năm trước năm, bắt nguồn từ cái nôi “Xứ Quảng”, trải dài suốt chiều dài lịch sử oai hùng, bi thương mà cha ông đã làm nên, để có được ngày hôm nay, một thành phố đang trên đường tiến lên văn minh, hiện đại khẳng định mình với cả nước.  Nhìn lại chặng đường 32 năm quê hương thoát khỏi ách ngoại xâm và gần hơn là 10 năm “ra riêng”,những con cháu của Hoàng Diệu, Nguyễn Tri Phương, Phan Châu Trinh, Thái Phiên... đã đồng lòng, thuận chí viết nên một trang sử mới – trang sử  của những năm tháng lao động cật lực- tạo dựng một hình ảnh Đà Nẵng mới, cùng cả nước với chỉ một bước đi nhưng là sự kế tục của cả một bề dày  truyền thống, mà không phải đâu cũng có được.

Người Đà Nẵng, dù là “Đà  Nẵng gốc”, hay xuất xứ từ những miền quê Xứ Quảng hoặc đến từ mọi miền của  đất nước, một khi đã từng trải qua những năm tháng buồn-vui, sướng-khổ cùng  mảnh đất này, đều không khỏi tự hào, pha lẫn hãnh diện về mảnh đất "đầu biển  cuối sông" này, dù cho đối với họ đó là “Đất mẹ ân tình” hay quê hương thứ  hai "ơn sâu nghĩa nặng". Bản thân người viết, cũng không phải là dân “Đà Nẵng  gốc” nhưng được may mắn lớn lên cùng thành phố từ những năm sau khi non sông  liền một dải, có thể tự hào để nói với mọi người rằng “Mình là người Đà  Nẵng”.

Khán giả theo dõi trên truyền hình, trong Chương trình chung kết  "Hành trình Văn hoá" năm 2006 của VTV3, có lẽ đều biết đến đôi bạn chơi khá  ăn ý Đình Thuận - Phương Thảo, đại diện cho thành phố Đà Nẵng, đã xuất sắc đoạt giải nhất của đêm chung kết. Hai bạn là những người Đà Nẵng thế hệ mới; nguyên quán ở những vùng đất khác, vợ theo cha mẹ vào Đà  Nẵng, chồng… theo tiếng gọi của tình yêu sau khi rời mái trường đại học.  Và họ cảm thấy tự tin, hãnh diện khi nói mình là “Người Đà Nẵng”. Bài hát mà Phương Thảo chọn để hát “đột xuất” trong chương trình, tuy là bài “Quảng Nam yêu thương” nhưng cô nói rằng, vì bài hát có nói đến Đà Nẵng trong đó (Nhìn lên Hải Vân Sơn Trà mây nhuộm nắng vàng, thuyền ai Bắc Nam xuôi ngược về  đâu bến sông Hàn…) nên mới mạnh dạn hát và phải hát đến đoạn có nói về Đà Nẵng mới chịu ngừng. Đình Thuận thì tâm sự với người viết rằng: “ vợ chồng  em tuy không phải sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng nhưng lại rất yêu thương và gắn bó với Đà Nẵng, vì đó là nơi tụi em được đùm bọc, bảo ban để nên  người, trong một môi trường mà ở đó, có điều kiện để phát huy kiến thức đã  được học ở giảng đường đại học, được sự quan tâm, dìu dắt của những bậc đàn anh, là “Người Đà Nẵng gốc”. Và hơn nữa, ở đâu khi nghe nói mình đến từ Đà Nẵng không ít người chân thành khen ngợi Đà Nẵng, xem Đà Nẵng ngang hàng với 2 thành phố lớn hai đầu đất nước. Điều đó làm cho em cảm thấy hãnh diện và tự hào…”

Quay lại Đà Nẵng của những năm 80 của thế kỷ trước, khi  người viết còn ở lứa tuổi học sinh- sinh viên, Đà Nẵng vẫn là một “đô thị  loại 3” cấp tỉnh, thế hệ chúng tôi khi ra Bắc hay vào Nam đề học tập đều  cảm nhận rằng, nếu so với TP Hồ Chí Minh hay Hà Nội, Đà Nẵng mình còn nhỏ  bé lắm, nhỏ bé về mọi mặt, từ quy mô về địa lý, dân số đến hạ tầng kinh  tế. Chưa thể gọi là tự tin khi nói về thành phố mình với mọi người. Thành phố bên Sông Hàn chỉ tấp nập mấy con đường như Hùng Vương, Phan Châu Trinh, Ông Ích Khiêm, nhà cao tầng cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay, cầu qua sông  thì mang tính dã chiến phục vụ chiến tranh hơn là trang điểm cho diện mạo một đô thị hiện đại. Đó cũng là bộ mặt Đà Nẵng vào những năm tháng ấy.  Những hình ảnh này hẳn còn lưu lại trong ký ức của không ít người dân Đà Nẵng hôm nay, trong đó có “thế hệ 6X” như chúng tôi, vất vả mưu sinh - nhọc  nhằn kiếm sống và nỗi buồn mênh mông, không giấu nổi trên mỗi khuôn mặt  con người.

Nhiều người chỉ biết đến Đà Nẵng vỏn vẹn chỉ là một địa  danh của một miền đất Trung trung bộ đầy khó khăn, thường xuyên lũ lụt hạn  hán và…hình như ở đó có danh thắng là Ngũ Hành Sơn thì phải ! Khách quan  mà nói, về thực chất, Đà Nẵng đã đi sau Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội ở điểm xuất phát công cuộc đổi mới. Ý thức sâu sắc “những thua thiệt” này, người xứ Quảng, người Đà Nẵng đằm mình suy nghĩ những bước đi thích hợp nhất cho mình để xây dựng thành phố quê hương lớn lên từng ngày. Có thể nói, kể từ cái mốc lịch sử năm 1997, mỗi mùa xuân đi qua trên thành phố là một mùa hoa khoe sắc, làm rạo rực tâm hồn người Đà Nẵng. Đó cũng là mùa của xây dựng, mùa của những công trình, mùa của những niềm vui khó tả, thể hiện sinh động trong ánh mắt, nụ cười của những người dân trước đây ở trong các khu dân cư nghèo nàn ven  biển Thuận Phước hay trong những căn nhà chồ xập xệ, nhếch nhác bên bờ  Đông sông Hàn...

Người Đà Nẵng bây giờ có thể ngẩng cao đầu mà bước đi  một cách tự tin nhưng không chấp nhận sự tự mãn, chủ quan. Và cũng không bỏ  qua những tồn tại, khiếm khuyết đã đang và sẽ phải đối mặt. Với cả nước, Đà  Nẵng đã được đặt trở lại đúng với tầm vóc cần phải có của mình: thành phố  động lực – trung tâm kinh tế, văn hoá của cả khu vực miền  Trung Tây Nguyên. Một may mắn nữa cho Đà Nẵng là, thành phố có những chủ  nhân trẻ, trẻ trong cách nghĩ, trẻ trong cách làm, trong cách nắm bắt nhạy bén và vững vàng những quy luật tất yếu của cuộc sống, mà ở đó, nhân dân chính là những người chủ thật sự. Từ nay, với hành lang kinh tế Đông Tây, Đà Nẵng đã không còn bị che khuất  tầm nhìn bởi dãy Trường Sơn  và với việc nâng cấp cảng, đầu tư kinh tế biển, Đà Nẵng đã hướng thẳng tầm nhìn cần phải có  của mình ra biển lớn.  Đà Nẵng đã tìm ra đúng hướng của sự phát  triển chiến lược.

Mùa xuân thứ 32 đang về bên thành phố Sông Hàn, niềm  vui nối tiếp niềm vui, dù cho người Đà Nẵng vừa “gồng mình” chống trả hai cơn  bão dữ. Vất vả, gian nan còn nhiều, nhưng lạc quan và niềm tin thì không bao  giờ cạn. Đó cũng là bản chất của người Đà Nẵng. Bản lĩnh văn hoá cũng như của trí tuệ, tiền của, tình cảm của lãnh đạo và nhân dân Đà Nẵng đã sản sinh ra những kết quả thật đáng để tự hào. Trong những ngày tháng 3 lịch sử này, bộ mặt từ phố phường đến làng quê, từ đồng bằng đến miền núi của quê  hương lại thêm tươi vui, sống động đẹp đẽ như những bức tranh ánh sáng, đầy màu sắc với âm hưởng của lao động, nghỉ ngơi hoà nhịp với cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ. Thật tự hào được lớn lên và cống hiến bàn tay và khối óc cho mảnh đất thân yêu này.

(Dân Hùng)