Cơn bão số  8 năm 2005 và trận cuồng phong Xangsane năm 2006 đã tàn phá không thương tiếc  cây xanh của thành phố, hàng nghìn cây đã bị gãy đổ, trốcgốc. Đó quả là sự thiệt hại nặng nề  không mong đợi mà phải cần có thời gian khá dài cũng khó khôi phục lại  được.Đã có một thời gian dài, đề tài cây xanh được đem  ra mổ xẻ, phân tích, tranh luận để rồi…vẫn không có hồi kết.Tất cả cũng  chỉ xoay quanh những câu hỏi như trồng loại cây gì cho phù  hợp...

Nhìn lại chặng đường từ khi trở thành thành phố trực thuộc trung ương, có  thể nói, “cơn lốc đô thị hoá” đã tác động không nhỏ đến diện mạo của Đà Nẵng.  Bên cạnh rất nhiều cái được do sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng kiếntrúc  đô thị, của các dự án, công trình liên tiếp mọc lên v.v... thì thành phố cũng phải đối mặt với sự thay đổi về môi trường  sinh thái tự nhiên, do diện tích cây xanh mất đi, trong khi sự tăng diện tích  chưa theo kịp với sự thiếu hụt đó. Chỉ trong khoảng 10 năm trở lại đây, bộ mặt  đô thị Đà Nẵng đã thay đổi nhanh chóng với hạ tầng cơ sở ngày càng phát triển theohướng hiện đại và khang trang  hơn.  Những con  đường rợp bóng mát của những hàng cổ thụ từng in sâu trong tâm thức tình cảm của  bao thế hệ người Đà Nẵng gần như đã biến mất. Dọc theo những tuyến phố vốn đã được  quy hoạch cẩn thận, các công trình kiến trúc, hệ thống đường dây điện, điện thoại đang tìm cách "vươn cao, lấn ra" để chiếm hết chỗ của cây xanh và không  gian tự nhiên. Thêm nữa, các ngôi nhà cũ vốn chỉ được giới hạn ở độ cao 2 tầng  để các hàng cây che khuất, để hòa lẫn với thiên nhiên, thì nay các khu nhà thay thế đều tìm  cách nhô cao vượt lên như tìm cách “chứng tỏ” mình với thiên hạ về độ cao, màu  sắc và kiểu dáng!..Tại những khu phố, khu dân cư mới, không gian dành cho công  viên, cho cây xanh, mặt nước còn khá khiêm tốn!

Có một thực tế là, tuy số lượng cây trồng hàng năm  không ngừng tăng, nhưng thực tế là vẫn chưa đáp ứng nhu cầu có bóng cây xanh của người dân. Việc trồng cây  đôi khi quá mang tính thực dụng, chắp vá đối phó. Vẫn còn nhiều hộ dân trồng cây một cách  tự phát, gây ra tình trạng "cây thập cẩm" trên nhiều con  đường.Họ liên  hệ mua giống cây đẹp về trồng, nhưng cũng có không ít người tự ý trồng đủ các  loại cây mau có bóng che, đặc biệt là bàng và trứng cá. Các loại cây này trồng “xôi đỗ” trên nhiều đường phố, nhìn vào rất  không thẩm mỹ.Cũng nên nói qua đôi chút về tình trạng bàng rụng lá,  nguyên nhân gây ra nguồn rác không mong đợi, rất dễ bắt gặp ở nhiều con đường  của Đà Nẵng, đó là chưa kể việc sâu róm trên cây bàng, mỗi khi sinh sôi cũng gây khá  nhiều phiền toái cho những ai đứng dưới tán của loại cây này. Cây bàng với lợi thế lớn nhanh, dễ kiếm cây con, mau cho bóng mát  nên được nhiều người "ưu ái".Hiện vẫn còn khá nhiều  các đường phố Đà Nẵng, có sự hiện diện của cây bàng.Nhiều đọan đường có  hàng cây rất đẹp, bỗng nhiên xuất hiện một cây bàng lớn chen vào rất khó chịu.

Theo một số nhà chuyên môn, không phải  cây bàng là có hại nhưng nó chỉ nên trồng ở những nơi cổ kính, công viên, trường  học nhưng không nên trồng cây bàng theovệ đường để làm  cây bóng mát. Cây trứng cá (còn gọi là cây Sơri) cũng vậy.Với lợi thế dễ kiếm giống, sống dai, lớn  nhanh nên nhiều người dân đã trồng khá nhiều. Cứ thử đi dọc một số con đường như  Phan Châu Trinh, Trưng Nữ Vương và nhiều con đường khác, mới thấy hết cái xấu  của loại cây này trên đường phố. Cành lá xơ xác, trái chín  rụng gây ruồi lằn.Có người đã ví cây trứng cá mọc chengiữa những hàng cây trên phố, như bụi trinh nữ gai mọc giữa vườn hoa, không giống ai. Một thành phố văn minh, văn hóa  như Đà Nẵng, thì mỗi mỗi hàng cây, bồn cỏ đều phải ẩn chứa trong đó yếu tố nghệ thuật của một bức tranh tổng thể.Vì thế sự xuất hiện  của các loại cây như bàng và trứng cá cũng như một số loại cây tạp khác, là điều  không thể chấp nhận.

Cũng nên tham khảo cách làm của nước Trung Quốc láng  giềng trong vấn đề quy hoạch.   Khi xây dựng một đô thị mới, họ luôn xây dựng hoàn chỉnh các cơ sở hạ tầng trước (đường, điện, nước...), sau đó trồng cây xanh, rồi  mới dựng nhà.Bởi vậy, khi người dân chuyển đến ở tại  một khu đô thị mới thì bao giờ họ cũng được thừa hưởng một cơ sở hạ tầng đã hoàn chỉnh.Còn ở ta, nhiều nơi quy trình thực hiện gần như làm ngược lại, đó là: làm nhà, sau đó mới làm đường, rồi lại đào đường lên để làm điện, nước, trồng cây...(!). Tình trạng đó ở Đà Nẵng trước đây đã  từng xảy ra đối với các dự ándân cư cũ. Rất may là  hiện nay đã có sự điều chỉnh, các dự án dân cư mới đa  phần đều đa thực hiện theo trình tự như nước bạn và hy vọng sau này, trong khâu  quy hoạch cũng sẽ thực hiện như vậy.

Quay trở lại vấn đề chủng loại cây cho thành  phố.Hiện nay, một số loại cây đã có thể khẳng định được chỗ đứng ở Đà  Nẵng, đó là cây sao đen, cây viết, muồng kim phượng v.v...Trong thời gian đến,  nên chăng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về cây xanh cho thành phố, qua đó,  chắc chắn sẽ có rất nhiều ý kiến hữu ích của những người vốn yêu thiết tha và  luôn luôn lo lắng cho Đà Nẵng...

Để  cây xanh đô thị phát triển ổn định và bền vững, tạo "diện mạo xanh" xứng đáng  cho một thành phố tầm cỡ như Đà Nẵng, trước mắt, Công ty Cây xanh thàng phố nên hình thành một quy trình  bao gồm các công đoạn: đốn hạ cây bộng, di dời cây "xôi đỗ" vàtrồng  mới cây xanh mới theo quy hoạch.Bên cạnh đó cần  đẩy mạnh việc thực hiện đề án Cây xanh đô thị, thực hiện xã hội hoá công tác quản lý cây xanh đường phố. Xây dựng  vương ươn quy mô, du nhập, khảo nghiệm các giống cây mới phù hợp với từng loại đường và điều kiện, khí hậu thổ nhưỡng của Đà Nẵng.

Đã có những hàng cây ở nhiều con đường mới  của Đà Nẵng có đánh số để dễ bề kiểm tra, theodõi  thông qua hệ thống phần mềm quản lý cây xanh vừa được thiết lập. Đó là những tín hiêu đáng mừng cần được ghi nhận. Trong thời  gian đến cần   tiếptục hoàn thiện, phát huy hiệu quả của hệ thống này để  góp phần tăng mật độ cây xanh của thành phố đạt được chuẩn của một Đô thị loại I  cấp quốc gia trong tương lai không xa.

(Dân Hùng)