Cái tên Đà Nẵng không còn quá xa lạ với bạn bè  quốc tế. Việc Đà Nẵng được chọn là nơi đăng cai tổ chức hai hội nghị quan trọng  trong khuôn khổ Năm APEC Việt Nam 2006, là cơ hội quý giá để Đà Nẵng thể hiện  mình. Hội nghị Bộ trưởng APEC về cúm gia  cầm (5/2006) và Hội nghị các quan chức cấp  cao APEC lần thứ 3 - SOM III (9/2006) đã được tổ chức thành công với sự nỗ lực phối hợp hiệu quả của chính quyền thành phố. Các cơ quan Trung ương và bạn bè quốc tế đánh giá cao khả năng tổ chức các sự kiện mang tầm quốc tế của Đà Nẵng.  Trung tuần tháng 11 vùa qua, Đà Nẵng lại vinh dự được đón Tổng Bí thư, Chủ tịch  nước CHND Trung Hoa Hồ Cẩm Đào. Với Đà Nẵng, đây là những cột mốc đáng nhớ trong  hoạt động đối ngoại của thành phố.

Nhìn lại chặng  đường 10 năm hình thành và phát triển, bên cạnh các thành tựu về kinh tế - xã  hội, Đà Nẵng đã có những bước tiến lớn lao trong công tác đối ngoại,  mở rộng hợp tác quốc tế. Đến nay, thành phố đã thiết lập quan hệ hợp tác hữu  nghị với 28 tỉnh/thành phố/vùng của 12 nước trên thế giới. Tham gia ký kết 20  Bản ghi nhớ và thỏa thuận hợp tác song phương. Trong 10 năm qua, đã có gần 1.300  đoàn khách quốc tế đến thăm và làm việc với lãnh đạo thành phố. Trong đó có  nhiều đoàn cấp nguyên thủ quốc gia, hoàng gia, đại sứ, tỉnh trưởng, thị trưởng  các nước, như đoàn Hoàng hậu Thái Lan (1998), đoàn Chủ tịch Đảng NDCM Lào  (2001), đoàn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CHND Trung Hoa Giang Trạch Dân (2002),  đoàn Thủ tướng Thái Lan (2004), đoàn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CHND Trung Hoa  Hồ Cẩm Đào (2006)... Nhiều hoạt động ngoại giao lớn của đất nước đã được tổ chức  tại thành phố như Hội nghị hành lang Kinh tế Đông Tây EWEC (2001, 2002), Cuộc  họp Nội các chung Việt Nam – Thái Lan lần thứ nhất (2004), Hội nghị Bộ trưởng  APEC về cúm gia cầm (5/2006) và Hội nghị các quan chức cấp cao APEC lần thứ 3 -  SOM III (9/2006)… Qua những hoạt động này, vai trò và vị thế của Đà Nẵng không  ngừng được nâng lên. Hình ảnh Đà Nẵng được quảng bá rộng rãi đến bạn bè quốc  tế.

Thành phố cũng không ngừng tăng cường mở rộng quan hệ  hợp tác, giao lưu quốc tế thông qua việc cử các đoàn đi công tác, học tập ở nước  ngoài. Từ 1997 đến 2006, thành phố đã cử hơn gần 2.500 đoàn ra nước ngoài nhằm tăng cường quan hệ và xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch. Trong đó, hằng năm thành phố cũng cử từ 3-5 đoàn cấp lãnh đạo thành phố đi công tác các nước. Qua  những chuyến đi này, quan hệ hữu nghị truyền thống với các nước như Lào, Nga,  Trung Quốc được tăng cường, đồng thời mở ra nhiều triển vọng hợp tác với các đối  tác tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ…, đặc biệt qua đó, nhiều chương  trình hợp tác song phương đã được xúc tiến hiệu quả.

Một trong những bước đột phá trong công tác đối ngoại  của thành phố trong 10 năm qua là sự ra đời của Văn phòng đại diện Đà Nẵng tại Tokyo (Nhật Bản) vào  tháng 11/2004. Qua hai năm hoạt động, Văn phòng đã gặt hái được những kết quả  đáng khích lệ. Đã có 100 đoàn khách  Nhật đến tìm hiểu môi trường đầu tư tại Đà Nẵng, chiếm gần 50% tổng số khách  nước ngoài đến làm việc tại thành phố trong hai năm qua. Chỉ riêng trong năm  2006, Văn phòng đã phối hợp vận động đầu tư của Nhật Bản vào thành phố  đạt hơn 42 triệu USD, đạt 50% tổng đầu tư  của Nhật vào Đà Nẵng trong tất cả các năm trước đó.Thông qua Văn phòng, hàng chục hội thảo giới thiệu về đầu  tư Đà Nẵng đã được tổ chức tại Tokyo, Shizuoka, Chiba, Kawasaki, Osaka và các  tỉnh, thành phố khác tại Nhật. Bước đầu, Văn phòng đã tạo được mối quan hệ và thu hút sự quan tâm của một số tổ chức và doanh nghiệp lớn của Nhật. Đây là một  bước đi mang tính tiên phong của thành phố trong việc mở rộng quan hệ đối ngoại,  thể hiện sự năng động của chính quyền địa phương trong việc tranh thủ sự hỗ trợ  của các cơ quan TW, cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài và phía  bạn Nhật, đón đầu làn sóng đầu tư của Nhật vào Việt Nam. Phát huy kết quả đạt  được và với tiềm năng, lợi thế của mình, trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục xúc tiến lập Văn phòng đại diện tại  tại một số nước khác để hỗ trợ hiệu quả cho công tác xúc tiến đầu tư, thương mại  và thu hút khách du lịch.

Bắt đầu từ năm 2003, thành phố đã chú trọng phát triển  và nâng cao hiệu quả công tác “Ngoại giao phục vụ kinh tế”. Tháng 3/2003, Hội  nghị Đầu tư Đà Nẵng được tổ chức thành công với 13 dự án trị giá gần 100 triệu  USD được ký kết. Hội nghị đã gây tiếng vang lớn, để lại dấu ấn tốt đẹp về thành phố Đà Nẵng đối với các nhà đầu tư quốc tế. Tháng 8/2003, Đà Nẵng đã phối hợp Bộ  Ngoại giao tổ chức cuộc gặp gỡ giữa hơn 80 đại diện cơ quan ngoại giao Việt Nam  ở nước ngoài với các doanh nghiệp tại các tỉnh miền Trung, qua đó tạo điều kiện  xúc tiến các chương trình hợp tác. Để tranh thủ tối đa hỗ trợ của Bộ Ngoại giao,  tháng 12/2003, Uỷ ban nhân dân thành phố đã Ký kết Thoả thuận hợp tác với Bộ Ngoại giao giai đoạn 2004-2005. Qua hai năm  triển khai, Đà Nẵng được đánh giá là địa phương triển khai rất thành công. Phát  huy kết quả đạt được, tháng 5/2006, UBND TP Đà Nẵng đã ký tiếp Thoả thuận hợp  tác với Bộ Ngoại giao giai đoạn 2006-2008, làm cơ sở để hỗ trợ triển khai các  chương trình đối ngoại và kinh tế đối ngoại của thành phố trong thời gian  đến.

Hợp tác song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thiết  thực và đa dạng về hình thức. Các lĩnh vực được ưu tiên xúc tiến bao gồm đầu tư,  thương mại, du lịch, văn hoá nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật, phát triển đô thị  và đào tạo nhân lực. Trong đó phải kể đến chương trình hợp tác với Vùng Nord Pas de Calais (Pháp) thông qua  việc tài trợ cho cácdự án tại Bảo  tàng Điêu khắc Chăm, Trang thiết bị Trường Trung học chuyên Lê Quý Đôn, dự án Nhà hỏa  táng... ; hợp tác với Queensland (Úc)  về dự án năng lượng mặt trời và quy hoạch du lịch; hợp tác hỗ trợ cho các địa  phương của Lào với các dự án về thương mại, nông nghiệp, giáo dục, văn hoá…  trị giá hàng chục tỷ đồng;  hợp tác với các địa phương Hàn Quốc về giáo  dục đào tạo và trao đổi cán bộ, trong đó có Dự án Trường Cao đẳng Công nghệ thông tin hữu nghị Việt  – Hàn (10 triệu USD) đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; hợp tác với các địa phương Trung Quốc: Sơn Đông, Macao, Thâm Quyến về đầu tư, thương mại, du lịch…

Trong xu thế viện trợ cho các địa phương phát triển ngày  càng giảm dần, thì công tác vận động viện trợ của thành phố vẫn luôn đạt kết quả  cao, giá trị vận động qua các năm liên tục tăng và ổn định. Từ năm 2001 đến nay, hằng năm thành phố vận động viện trợ trung bình đạt 120 - 130 tỷ đồng. Trong 10  năm, tổng giá trị viện trợ cho thành phố đã lên đến hơn 900 tỷ đồng. Đạt được  kết quả đó là nhờ thành phố duy trì và phát triển tốt quan hệ với hơn 60 tổ chức  phi chính phủ nước ngoài, không ngừng thiết lập quan hệ với các đối tác mới, chủ  động, năng động trong việc tiếp xúc với nhà tài trợ nắm bắt lĩnh vực ưu tiên để  vận động đạt kết quả. Các dự án viện trợ đã  góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, cải  thiện cơ sở vật chất về y tế, giáo dục và  nâng cao điều kiện sống cho người dân. Trong đó phải kể đến một số dự án lớn như  Dự án Nâng cấp Bệnh viện Đà Nẵng, Dự án Viện Anh ngữ - Đại học Đà Nẵng, Dự án Trường Khiếm thị Nguyễn Đình Chiểu, Dự án tái định cư cho dân nghèo khu vực nhà  chồ, Dự án phát triển khu vực huyện Hoà Vang…

Phát huy các nguồn lực bên ngoài, trong đó có cộng đồng  người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN), cho sự nghiệp xây dựng và phát triển luôn  được thành phố quan tâm. Triển khai Nghị quyết 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, năm  2005 thành phố đã ban hành và triển khai Chương trình hành động về Người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN). Qua 02 năm thực hiện, công tác NVNONN đã có những bước tiến đáng kể. Riêng năm 2006,  tổng kinh phí kiều bào đầu tư, đóng góp cho  thành phố đạt hơn 26 triệu USD. Tính đến  nay, trên địa bàn thành phố có tổng cộng 48 doanh nghiệp NVNONN với tổng vốn đầu  tư gần 60 triệu USD. Hằng năm có khoảng 10.000 lượt Việt kiều về thành  phố. Lượng kiều hối gửi về cho thân  nhân qua đường chính thức qua các năm đạt bình quân 80 triệu USD.

Công tác đối ngoại cũng đã phát huy tốt vai trò hỗ trợ  xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch của thành phố. Trong đó, có việc tổ chức  thành công các cuộc hội thảo xúc tiến đầu tư và quảng bá thành phố tại các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc…, tranh thủ sự hỗ trợ của các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại nước ngoài để giới thiệu các nhà đầu tư đến thành phố.  Tính đến nay, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thành phố đã đạt trên 760 triệu  USD. Các dự án ODA đã được triển khai đạt hiệu quả thiết thực như Hầm đường bộ  Đèo Hải Vân, Cầu Tuyên Sơn, Nâng cấp Cảng Tiên Sa, Cấp thoát nước, Hỗ trợ trang  thiết bị cho ngành y tế... Thông qua  công tác tuyên truyền, quảng bá, thông tin về thành phố đã đến được nhiều hơn  với bạn bè quốc tế. Hằng năm có khoảng 30 đoàn phóng viên báo chí nước ngoài đến  quay phim, làm phóng sự về thành phố, đặc biệt là về du lịch. Trong đó có nhiều  hãng thông tấn báo chí lớn như NHK và NDN (Nhật Bản), VOA và Washington Post  (Hoa Kỳ), KBS (Hàn Quốc), Straits Times (Singapore)…

Lượng khách du lịch nước  ngoài đến Đà Nẵng không ngừng tăng lên, năm 1997 lượng khách du lịch nước ngoài  đến Đà Nẵng chỉ đạt hơn 82.000 lượt người, đến năm 2006 đạt gần 250.000 lượt. Nhiều tàu du lịch quốc tế lớn đã cập cảng Đà Nẵng như  Asuka, Oriana, Pacific Venus, The World, Amadea…

Hoạt động đối ngoại nhân dân cũng đã góp phần tăng cường  tình đoàn kết hữu nghị và hiểu biêt lẫn nhau giữa nhân Đà Nẵng với bạn bè quốc  tế, thông qua các hoạt động gặp gỡ, giao lưu, toạ đàm, phát động các cuộc thi  tìm hiểu nhân các ngày lễ trọng đại của các nước bạn và ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và các nước. Nhờ đó, thành phố đã duy trì và phát triển  tốt quan hệ hữu nghị truyền thống với các nước láng giềng, đồng thời xúc tiến mở  rộng quan hệ với nhiều tổ chức, địa phương khác trên thế giới.

Có thể nói, công tác đối ngoại trong thời gian qua không  chỉ góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh của thành phố, tăng cường sự hiểu biết  lẫn nhau và hợp tác quốc tế, mà còn góp phần đảm bảo tình hình an ninh chính  trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố, tạo môi trường đối ngoại  thông thoáng, rộng mở, hỗ trợ tích cực cho các hoạt động hợp tác đầu tư và viện trợ tại thành phố.

Thực hiện Nghị quyết số 33/NQ-TW của Bộ Chính trị về  việc xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội và là thành  phố động lực của miền Trung, tháng 12/2004, Uỷ ban nhân dân thành phố đã ban  hành Chương trình “Mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động của đối ngoại và kinh  tế đối ngoại”, trong đó đưa ra nhiệm vụ, mục tiêu, thời gian và phân công các ngành triển khai cụ thể. Đây là một trong những quyết tâm của lãnh đạo thành phố  trong việc thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt dộng đối ngoại và kinh tế đối ngoại phục vụ  sự nghiệp phát triển và hội nhập của thành phố trong giai đoạn mới.

Hằng năm, nhân dịp năm mới, lãnh đạo thành phố đều tổ  chức gặp mặt người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại thành phố, qua đó  khen thưởng những tổ chức, cá nhân nước ngoài có đóng góp tích cực cho sự phát  triển của địa phương. Đây là minh chứng cho sự ghi nhận vai trò quan trọng của nguồn lực bên ngoài đối với sự phát triển của thành phố.

Trước thời cơ mới của ngoại giao Việt Nam, Hội nghị  ngoại giao toàn quốc lần thứ 25 vào tháng 11 vừa qua đã xác định vai trò tiên  phong của ngoại giao trong công cuộc hội nhập và phát triển của đất nước. Trong  bối cảnh đó, công tác đối ngoại của Đà Nẵng sẽ không ngừng phát huy kết quả đạt được trong 10 năm qua và tiếp tục phát triển với trọng tâm “phục vụ kinh tế”  trong thời gian đến, góp phần cùng các ngành đưa Đà Nẵng vững bước trên con  đường hội nhập, xây dựng một Đà Nẵng năng động, hấp dẫn trong con mắt bạn bè  quốc tế.

(Lương Minh Sâm)