Nhận thức được ý nghĩa đột phá của công tác CCTTHC từ năm 2001, cơ chế “một cửa” đã được triển khai thực hiện ở 21 sở, ban, ngành và 6 quận, huyện. Những lĩnh vực tập trung tổ chức thực hiện là địa chính-nhà đất, xây dựng cơ bản, giao thông-công chánh, cấp giấy chứng nhận đang ký kinh doanh, thu hút đầu tư, hộ tịch, công chứng, chứng thực, khám chữa bệnh, đăng ký sử dụng điện. Cơ chế “một cửa” đã làm thay đổi rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính mang tính phục vụ nhân dân. Xa rồi cái thời người dân đến cơ quan công quyền chứng nhận một nội dung mà phải đi lại nhiều lần qua nhiều “cửa” mới có đủ những chữ ký và đóng dấu. Chỉ tắc ở một “cửa” nào đó là phải chờ hoặc phải nhờ “cò” đi thay. Cơ chế “một cửa” đã phát huy tinh thần trách nhiệm, thay đổi phong cách làm việc của cán bộ, công chức Nhà nước trong khi giải quyết yêu cầu cầu của tổ chức, công dân. Việc công khai quy trình, thời gian, thủ tục giải quyết các loại hồ sơ hành chính tại trụ sở các cơ quan công quyền giúp người dân không phải đi lại nhiều lần, bớt trung gian, nhũng nhiễu phiền hà. Tại phường, xã cơ chế “một cửa” được triển khai từ tháng 7-2001 đến đầu năm 2005 tiếp tục được thống nhất chung qui trình, thủ tục, thời gian giải quyết, mức thu lệ phí và 83 loại biểu mẫu thông dụng theo Quyết định 186/2004/QĐ-UB cảu UBND thành phố. Qua đó đã tinh giản thủ tục không cần thiết, rút ngắn thời gian giải quyết 17 đầu công việc tại phường, xã. Thành phố cũng qui định UBND các phường, xã chấm dứt tình trạng yêu cầu tổ chức, công dân ủng hộ ngân sách phường, xã ngoài khoản lệ phí thu theo qui định khi giải quyết các thủ tục hành chính. Đến ngày 6-2 -2006, UBND thành phố đã ban hành Quyết định 06/2006/QĐ-UB về thực hiện cơ chế “một cửa” tại UBND quận, huyện đã chấm dứt cách triển khai “một cửa” mỗi địa phương một kiểu tuỳ theo điều kiện của mình cùng với qui định rõ về mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trách nhiệm đến giải quyết hồ sơ của tổ chức, công dân. Đồng thời qui định rõ trách nhiệm trưởng phòng chuyên môn, lãnh đạo UBND xin lỗi bằng văn bản gởi trực tiếp đến nơi cư trú của công dân, tổ chức khi giải quyết hồ sơ trễ hẹn. Đến ngày 18-5-2006, UBND thành phố có ban hành Quyết định 47/2006/QĐ-UB đưa công tác bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất vào giải quyết theo cơ chế “một cửa” tại các Ban quản lý dự án góp phần tạo sự thuận lợi tronggiao dịch hành chính và giải quyết những bức xúc của nhân dân về di dời, giải tỏa và bố trí tái định cư. Đến nay có 22/24 sở, ban, ngành và các cơ quan trung ương đóng trên địa bàn: Như Điện lực, Hải quan, Cục thuế, Kho bạc nhà nước, Ngân hàng chính sách xã hội, Bảo hiểm xã hội đã triển khai đề án “một cửa”. Nhiều đơn vị ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách thủ tục hành chính tạo thuận lợi cho tổ chức, công dân như: Sở Kế hoạch đầu tư triển khai đăng ký kinh doanh, đăng ký mở văn phòng, chi nhánh và đăng ký tuyển dụng qua website chuyên ngành như Sở Kế hoạch và đầu tư, sở Nội vụ. Quận Hải Châu đã triển khai áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000 vào dịch vụ hành chính công.

Cơ chế “một cửa” đã góp phần giải quyết hồ sơ hành chính theo hướng đơn giản hơn, bãi bỏ nhiều tủ tục rường rà không cần thiết, rút ngắn thơi gian gải quyết. Đặc biệt là bãi bỏ chế độ biểu mẫu “độc quyền” của một số loại hồ sơ thay bằng phổ biến rộng rãi biểu mẫu đến tận phường, xã. Xu hướng thời gian đến biểu mẫu sẽ được phổ biến trên website của các sở, ngành để nhân dân chỉ việc bỏ sung thông tin theo yêu cầu, rất thuận lợi cho mọi tổ chức, công dân khi có nhu cầu giải quyết hồ sơ hành chính.

Liên thông để phục vụ nhân dân

Nếu cơ chế “một cửa” tạo nên đột phá đầu tiên trong cải cách thủ tục hành chính của thành phố trong những năm qua thì bước đột phá tiếp theo là cơ chế “một cửa liên thông (MCLT)” vừa triển khai thí điểm đã được nhân dân rất đồng tình. Trên thực tế có nhiều loại hồ sơ hành chính (HS) có liên quan đến thẩm quyền giải quyết của nhiều cấp, nhiều cơ quan, tức phải  qua nhiều “một cửa” mới có kết quả cuối cùng. Cơ chế MCLT đặt ra yêu cầu các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm liên kết, phối hợp trong quy trình xử lý HS, không để tổ chức, công dân cầm HS đi từ “một cửa” này đến “một cửa” khác. Người dân có nhu cầu chỉ phải nộp HS và nhận lại kết quả tại bộ  phận “một cửa” của UBND xã, phường. Từ ngày 1-6-2006, MCLT được triển khai thí điểm ở các xã Hòa Châu, Hòa Phong (Hòa Vang) và phường Xuân Hà (Thanh Khê) trên lĩnh vực đất đai và lao động - thương binh và xã hội. Trước đó, Sở Nội vụ thành phố đã khảo sát thực trạng của cơ chế “một cửa” trên địa bàn phường, xã thống nhất các giải pháp về cán bộ, cơ chế làm việc, mối quan hệ phối hợp để triển khai đề án MCLT. Nhằm sát quy trình và trách nhiệm xử lý HS ở từng khâu, từng công chức chuyên môn có liên quan, Sở Nội vụ đã triển khai ứng dụng phần mềm quản lý HS (số liệu đã nhập vào máy tính không thể sửa hoặc xóa) tại “một cửa” đầu vào ở xã, phường và sử dụng phiếu lưu chuyển HS với yêu cầu ghi rõ thời điểm nhận, xử lý và chuyển HS sang bộ phận chuyên môn khác. Qua 6 tháng thí điểm thực hiện MCLT, tuy vẫn còn 26,2% HS trễ hẹn song, người dân đã được phục vụ tận tình, chu đáo, không phải đi lại nhiều lần đến các cơ quan. Xét ở góc độ hưởng thụ, mỗi HS bình quân đã giảm được 2-3 lần đi lại của công dân, rõ ràng đem lại lợi ích cho nhân dân khá lớn, đặc biệt đối với những người dân ở xa trung tâm hành chính quận, huyện.

MCLT đồng thời đem lại cả lợi ích cho các cơ quan Nhà nước : Công tác tiếp nhận, luân chuyển, quản lý HS tại phường, xã mang tính khoa học, chặt chẽ, xây dựng được bầu không khí làm việc nhiệt tình, trách nhiệm, thẳng thắn và cởi mở. Cơ chế này tạo điều kiện thuận lợi cho lãnh đạo UBND phường, xã, lãnh đạo các phòng chuyên môn thuộc UBND quận, huyện  chỉ đạo, theo dõi đánh giá, quản lý cán bộ, công chức thuộc đơn vị mình quản lý. Về phía cơ quan Nhà nước, cơ chế MCLT là điều kiện tăng cường năng lực, trách nhiệm của công chức và cơ quan Nhà nước, góp phần xây dựng “Nền hành chính Nhà nước dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả”. Mặt khác, cơ chế MCLT sẽ điều chỉnh các mối quan hệ giữa nhân dân với công chức, tạo cơ chế giám sát quản lý của nhân dân đối với cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức. Xét dưới góc độ chính trị-xã hội, hiệu quả của mô hình MCLT góp phần làm rõ bản chất “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”.

(Hoàng Anh)