Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cũng như các đô thị lớn ở nước ta, Đà Nẵng có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nhất là đối với khu vực miền Trung -Tây Nguyên. Kể từ khi trực thuộc trung ương năm 2007, Đà Nẵng đã thực sự vụt lớn dậy về mọi mặt, trong đó không thể không nói đến sự thay đổi về diện mạo đô thị, qua đó, ngày càng khẳng định vị thế của mình là một trong những đô thị trung tâm cấp quốc gia và là hạt nhân cuả vùng trọng điểm kinh tế miền Trung -Tây Nguyên. Hơn thế nữa, khi Đà Nẵng được “nâng cấp” trở thành Đô thị loại I vào năm 2003, cùng với định hướng phát triển thành phố Đà Nẵng theo hướng văn minh hiện đại, bền vững, đã nâng tầm để Đà Nẵng từng bước trở thành cầu nối trong mối quan hệ với cả nước và quốc tế.
Trong chặng đường phát triển và trưởng thành của Đà Nẵng, không thể không nhắc đến sự đổi thay với tốc độ, tuy không phải ví như “ vũ bão” nhưng là bước đi “chậm mà chắc” nhưng đã bắt đầu bắt đầu “tăng tốc” về lĩnh vực quy hoạch đô thị, một nội dung có thể xem là “thước đo” trình độ, tâm nhìn mang tính chiến lược của những người giữ vai trò là đầu tàu của “con tàu Đà Nẵng”. Không bắt đầu từ con số không, nhưng thực tế khi mới chia tách, Đà Nẵng gần như được người ta biết đến từ góc độ “đô thị” ở bờ Tây con sông Hàn. Một nửa Đà Nẵng, mà lại là nửa quan trọng nhất của một thành phố biển nằm ở bờ Đông sông Hàn vô cùng nhếch nhác, xập xệ. Nhìn toàn cục, nếu gọi là “điểm nhấn đô thị” lúc bấy giờ, thì chỉ có thể kể đến hai toà nhà gọi là cao nhất Đà Nẵng, có từ hồi trước giải phóng là 2 khách sạn Thái Bình Dương và Phương Đông tại khu vực Ngã 5. Ngoài ra, không có công trình nào có thể gọi là “ấn tượng” về cả quy mô cũng như dáng vẻ trong bức tranh chung về không gian đô thị của thành phố. Nếu xét “rộng lượng” hơn một chút, có thể kể thêm một Đài tưởng niệm của thành phố tại Quảng trường 29 tháng 3 mà người dân thường gọi là “Khu Tượng Đài”, và tượng đài Mẹ dũng sĩ Thanh Khê ở khu cửa ngõ phía Bắc…
Về những con đường, ngoài những con đường xưa cũ như Hùng Vương, Phan Châu Trinh… thì sau giải phóng, có thể xem con đường Điện Biên Phủ là “to rộng” nhất của Đà Nẵng, nhưng khi trực thuộc trung ương, nó đã xuống cấp nghiêm trọng. Về cầu, đối với một thành phố có con sông chảy ngang qua, cầu qua sông có vai trò rất quan trọng, không những về mặt kinh tế xã hội mà còn về yếu tố cảnh quan kiến trúc, giúp tôn thêm vẻ đẹp của đô thị nếu có cách bố trí vị trí và kiểu dáng phù hợp. Trước năm 1975, bắc qua sông Hàn có 2 chiếc cầu nay mang tên Nguyễn Văn Trỗi và Trần Thị Lý, là dấu tích của hai đời thực dân đế quốc. Do vị trí của Đà Nẵng được xem là là một căn cứ quân sự khổng lồ, nên những cơ sở vật chất hạ tầng, trong đó có 2 cây cầu trên, chủ yếu là để phục vụ chiến tranh, mang tính tạm thời. Vì vậy, ngay đến một cây cầu gọi là đàng hoàng bắc qua sông Hàn ở phần trung tâm thành phố cũng không được những kẻ chiếm giữ tính đến vì lợi ích quân sự. 3 năm sau khi trực thuộc trung ương, Đà Nẵng quyết định xây cây cầu quay nổi tiếng nối đôi bờ Đông – Tây sông Hàn. Quyết định đầy quyết đoán và sáng tạo ấy nằm trong chủ trương lớn của khâu đột phá cơ bản đầu tiên: “Mở rộng không gian đô thị”. Quanh chuyện xây cầu biết bao bàn cãi-giai thoại: Đúng có! Sai có! Đã có cuộc tranh cãi rất căng thẳng bàn thảo. Để rồi có một “Công trình thế kỷ” được hình thành trong Thiên niên kỷ mới, là “cú hích” tạo đà cho Đà Nẵng vươn mình. Ý nghĩa của cây cầu đối với sự phát triển kinh tế -xã hội và cảnh quan kiến trúc của thành phố, có lẽ không có gì phải bàn cãi nữa. Nó là “phát pháo đầu” mở màn cho sự chuyển mình về diện mạo mới của Đà Nẵng sau khi “ra riêng”.
Mười năm qua, nhiều công trình trọng điểm về kinh tế - xã hội phục vụ dân sinh đã được đầu tư và đưa vào sử dụng, trong đó các khu công nghiệp tập trung được hình thành một cách đồng bộ, nhiều khu du lịch, đô thị mới đang khẩn trương xây dựng và đưa vào sử dụng... góp phần tạo nên diện mạo đô thị mới. Chỉ trong vòng 5 năm, đã có một Đà Nẵng khác hẳn, một Đà Nẵng mới mẻ trẻ trung đã lấp lánh hiện hình với tầm thế mới - đô thị loại I. Đà Nẵng dần dần đổi thịt, thay da. Khu ổ chuột ven hồ Thạc Gián Vĩnh Trung đã không còn nữa, nhân dân đã làm chủ những khu tái định cư mới khang trang với cơ sở hạ tầng tốt đẹp hơn. Dãy nhà chồ bên kia bờ Đông sông Hàn năm xưa đã vĩnh viễn lùi vào dĩ vãng.
10 năm qua, Đà Nẵng có thêm nhiều “điểm nhấn đô thị”, những công trình bề thế, nguy nga đã, đang dần ló dạng. Đó là con đường Bạch Đằng mới, đường ven biển Sơn Trà- Điện Ngọc, Nguyễn Tất Thành, Điện Biên Phủ mới và sắp tới đây là Trường Sa, Nguyễn Tri Phương nối dài v.v… Đó là những siêu thị mới, các công trình đồ sộ xuất hiện ở mọi nơi như: Cao ốc siêu thị Hoàng Anh 25 tầng, Vĩnh Trung Plaza 18 tầng, Khách sạn-Văn phòng cho thuê River side 74 Bạch Đằng 28 tầng, Toà tháp đôi của dự án tổ hợp thương mại dịch vụ-khách sạn-trường quốc tế Vina-Capital cao 33 tầng bên bờ Đông Sông Hàn, Toà nhà Trung tâm Hành thành phố 33 tầng, Dự án quần thể sân golf du lịch giải trí Đa Phước cao 40 tầng, Ngân hàng Đông Á đường Nguyễn Thái Học cao 33 tầng... Đó là chứa kể các công trình văn hoá xã hội đã hoàn thành như như Sân vận động Chi Lăng, Trung tâm Công nghệ phần mềm, Nhà hát Trương Vương, Đại học Đà Nẵng, Trung tâm Truyền hình Việt Nam ở Đà Nẵng, Trường PTTH chuyên Lê Quý Đôn. Và tất nhiên, không thể không nói đến các cây cầu mới đã và sẽ khánh thành trong nay mai như Tuyên Sơn, Cẩm Lệ, Thuận Phước và tương lai không xa là cầu Hoà Xuân, Cầu mới thay thế 2 cây cầu Nguyễn Văn Trỗi và Trần Thị Lý, cầu nối đường Nguyễn Văn Linh ra đường ven biển Sơn Trà - Điện Ngọc…
Để Đà Nẵng tiếp tục khẳng định mình trong vai trò là đô thị trung tâm, trrong đó vấn đề quy hoạch giữ một vai trò quan trọng, thành phố đã và sẽ tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc nhằm sớm khởi công xây dựng công trình trong năm 2007 và các năm tiếp theo. Được biết, trong kế hoạch kinh tế-xã hội năm 2007, UBND thành phố sẽ báo cáo xin ý kiến HĐND thành phố tại kỳ họp thứ 8, khoá VII một số chủ trương mới về quy hoạch, nhằm tạo điểm nhấn hoành tráng cụm đô thị trung tâm thành phố và hình thành chuỗi công trình thương mại - dịch vụ, mua sắm, cao ốc văn phòng, khách sạn…cao trên 20 tầng, nhằm tạo diện mạo điểm nhấn kiến trúc đô thị ven sông Hàn, thu hút đầu tư, du khách tham quan... Bên cạnh đó, sẽ thu hút đầu tư thêm một số lĩnh vực hoạt động văn hoá nghỉ dưỡng như xây dựng khu phức hợp thể thao, quy mô có thể tổ chức các giải đấu quốc tế, khu chăm sóc sức khoẻ, sân khấu biểu diễn ngoài trời, trong nhà…
Đó là những tín hiệu vui đối với những ai quan tâm và yêu mến thành phố quê hương. Một đô thị hiện đại, văn minh đang dần dần hiện hữu từng ngày với những công trình nguy nga, đồ sộ lần lượt ra đời, tạo ra những nét chấm phá ngoạn mục cho một thành phố tươi mới, trẻ trung. Mười năm nhìn lại, để thấy rằng "con tàu Đà Nẵng' đang tăng tốc tới bến bờ mới với sức mạnh được hun đúc của 10 năm phấn đấu và trăn trở của lãnh đạo và nhân dân thành phố bên sông Hàn.
(Dân Hùng)