Tuy nhiên, đừng nên nghĩ rằng gia nhập WTO là mục tiêu và rằng mọi chuyện rồi sẽ tốt đẹp cả, mà cần phải tỉnh táo nhận rõ mọi thách thức và rủi ro ẩn chứa trên "sân chơi" mới với cạnh tranh gay gắt hơn và quyết liệt hơn, nên chủ động và tích cực chuẩn bị thế và lực để chiến thắng ngay trên thị trường nội địa và xuất khẩu, sẵn sàng chấp nhận và thích ứng với "luật chơi" mới khắt khe hơn và phức tạp hơn, tiềm ẩn nhiều yếu tố bất bình đẳng gây khó khăn, thách thức không nhỏ cho kinh tế Đà Nẵng. Kinh nghiệm cho thấy, khi những khó khăn, thách thức đó được vượt qua bằng nội lực vững mạnh của mình thì tự nó sẽ trở thành những cơ hội cho sự phát triển. 

Trong thời gian gần đây, những bất lợi lớn do giá vật tư, nhiên liệu không ngừng leo thang, lãi vay ngân hàng tăng liên tục (nhiều khoản vay lãi suất đã trên 12%/năm), thị trường bất động sản kém sôi động, những bất cập trong giải quyết mặt bằng sản xuất-kinh doanh... đã tác động tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh của kinh tế thành phố. Nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với những khó khăn gay gắt, thua lỗ kéo dài, sức cạnh tranh trên thị trường giảm sút mà chưa có cách khắc phục hữu hiệu. Trong bối cảnh đó, Đà Nẵng không có sự lựa chọn nào khác là phải nỗ lực hết mình, phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực nội sinh, làm nhiều hơn, đi nhanh hơn vượt lên giành thế chủ động, chuẩn bị sẵn sàng thực hiện hiệu quả tối đa các cam kết WTO về các quy chế  tối huệ quốc (MFN) và đối xử quốc gia (NT), dỡ bỏ hàng rào phi thuế quan, mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ..., biến cơ hội thành hiện thực, phòng tránh có kết quả các rủi ro, tạo sự đột phá trong phát triển kinh tế thành phố.

Theo hướng đó, Đà Nẵng còn khá nhiều việc phải làm trong khi thời điểm Việt Nam gia nhập WTO chỉ còn tính bằng ngày. Điều này có thể được ghi nhận qua một số các bình luận sau đây : 

Một là, tiến hành giáo dục, tuyên truyền, giải thích rộng rãi trong các ngành, các cấp và các tầng lớp nhân dân Đà Nẵng nhằm đạt được nhận thức và hành động thống nhất, nâng cao niềm tin và quyết tâm cùng cả nước thực hiện thắng lợi chủ trương Việt Nam gia nhập WTO. Cần khắc phục ngay những biểu hiện tư tưởng do dự, ngập ngừng, hội nhập "nửa vời", phó mặc cho rủi may hoặc tùy tiện "nóng đâu phủi đấy" hiện hữu trong không ít cán bộ lãnh đạo, quản lý, phải thực sự đổi mới tư duy về hội nhập WTO.

Xây dựng chương trình hành động hội nhập WTO của thành phố một cách thiết thực với lộ trình tích cực và vững chắc dựa trên đánh giá, phân tích đúng thực trạng và mức độ tương thích với các định chế WTO và những cam kết của Việt Nam, lựa chọn các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, có bước đi hợp lý với một thời gian biểu và phân công trách nhiệm cụ thể. Quan trọng hơn là cần một sự chỉ đạo thống nhất, tập trung và kiên quyết của lãnh đạo cao nhất thành phố và một bộ máy chính quyền các cấp có năng lực thực thi đúng lộ trình, đưa cam kết hội nhập vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất, tạo ra sức bật mới, mạnh hơn, nhanh hơn cho kinh tế Đà Nẵng sau khi Việt Nam gia nhập WTO. 

Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế Đà Nẵng cần thể hiện vai trò là chủ thể và trung tâm của hội nhập, "đứng mũi chịu sào" trong vòng xoáy của WTO, nơi mà lợi thế và lợi ích thường nghiêng về những nền kinh tế phát triển có sức cạnh tranh cao. Bởi vậy, hơn ai hết, các doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới, điều chỉnh, sắp xếp lại doanh nghiệp gắn với nâng cao tính tự chủ, năng động, sáng tạo ; tăng cường sức mạnh tài chính, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn vốn ; xây dựng chiến lược sản phẩm, đào tạo nguồn nhân lực, nâng tỷ trọng sản phẩm chế tác có hàm lượng lao động cao và xây dựng thương hiệu mạnh, sức cạnh tranh cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường ; khắc phục thói quen "mạnh ai nấy làm", mở rộng hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp (kể cả nước ngoài) vì mục tiêu tăng nhanh hiệu quả và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Hai là, thành phố cần quy hoạch những sản phẩm, dịch vụ thực sự có thế mạnh và các giải pháp định hướng phát triển giúp các doanh nghiệp xây dựng chiến lược sản phẩm, dịch vụ với số lượng, chất lượng, giá bán... đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, phù hợp lộ trình thực hiện các cam kết WTO với hiệu quả thiết thực, tạo bước nhảy vọt về quy mô và chất lượng phát triển các lĩnh vực kinh tế có thế mạnh của Đà Nẵng. Bên cạnh việc tiếp tục phát triển các sản phẩm đang thực sự có lợi thế canh tranh (có thể như dệt-may, giày dép, hải sản chế biến, vật liệu xây dựng...), cần tập trung, ưu tiên đầu tư phát triển các sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao và giàu hàm lượng tri thức như công nghệ phần cứng và  phần mềm, sản xuất linh kiện và lắp ráp thiết bị điện, điện tử, tự động hóa, cơ khí chính xác và một số ngành công nghiệp phụ trợ kỹ thuật cao ; phát triển nhanh các sản phẩm dịch vụ cao cấp có lợi thế so sánh, đưa du lịch thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, làm cho ngân hàng và thị trường tài chính trở thành chìa khóa phát triển kinh tế thành phố.

Ba là, yếu tố sống còn trong hội nhập WTO là nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ Đà Nẵng bằng cách tăng cường đầu tư chiều sâu có hiệu quả. Thực hiện thủ tục đầu tư đơn giản, thuận lợi và nhanh chóng, đăng ký và cấp giấy phép đầu tư qua mạng và tạo thêm nhiều tiện ích khác cho nhà đầu tư, kinh doanh ; chọn lựa thu hút những nhà đầu tư có tiềm năng về vốn và đầu đàn về công nghệ, có tác dụng lôi kéo, dắt dẫn sự phát triển từng lĩnh vực ; nâng cao năng lực và chất lượng dịch vụ của các tổ chức tư vấn, giám định, thẩm định, đánh giá công nghệ ; tạo điều kiện khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp ưu tiên đầu tư phát triển và hoàn thiện công nghệ, đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng lao động, tăng cường hiệu quả công tác quản trị doanh nghiệp để có nhiều sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao và giá cả phù hợp đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế mang thương hiệu Đà Nẵng.

Bốn là, trong môi trường cạnh tranh gay gắt -  ai chiếm lĩnh được thị trường thì người đó sẽ chiến thắng. Bởi vậy, thành phố cần phát triển nhanh và đồng bộ các loại thị trường, nhất là thị trường dịch vụ, hình thành các sàn giao dịch, mua bán công nghệ, thiết bị, linh kiện, phụ kiện và các tiến bộ khoa học-kỹ thuật trong và ngoài nước. Ưu tiên mở rộng thị trường xuất khẩu đi đôi với phát triển thị trường nội địa, xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh và công bằng cho các doanh nghiệp. Hướng dẫn, giúp đỡ doanh nghiệp xác định chiến lược phát triển thị trường, cập nhật nghiên cứu thông tin, đổi mới xúc tiến thương mại và đầu tư tương thích với các thông lệ và cam kết quốc tế, nâng cao khả năng tiếp thị, quảng cáo, xác lập hệ thống và phương thức tiêu thụ hàng hóa-dịch vụ, mở rộng hợp tác và tranh thủ sự hổ trợ quốc tế, triển khai thương mại điện tử, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa, kiểu dáng công nghiệp trong và ngoài nước, áp dụng các biện pháp thích ứng để tận dụng những cơ hội và phòng tránh rủi ro khi Việt Nam gia nhập WTO.

Năm là, tạo sự đột phá trong "Năm công tác cán bộ và cải cách thủ tục hành chính" của thành phố, khẩn trương đào tạo, đào tạo lại cán bộ, công chức và phát triển nguồn nhân lực có tay nghề cao, đủ phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu hội nhập và cam kết WTO của Việt Nam, chú trọng đào tạo và thu hút chuyên gia giỏi (kể cả người nước ngoài) ; động viên, khen thưởng, tôn vinh các  doanh nhân sản xuất-kinh doanh giỏi, đóng góp nhiều cho xã hội và thành phố.  

Hoạt động quản lý của chính quyền thành phố minh bạch và công khai, thủ tục hành chính thuận lợi và nhanh chóng, cán bộ, công chức công tâm và thiện chí là những lợi thế cực kỳ quan trọng khuyến khích, thúc đẩy các doanh nghiệp và nhà đầu tư trên địa bàn Đà Nẵng chiến thắng trong hội nhập WTO.            Xây dựng và nâng cao hiệu quả hoạt động các hiệp hội nghề nghiệp (Hội DNNVV, Hội Doanh nghiệp trẻ, Hiệp hội Du lịch...) là việc làm thiết thực bảo vệ lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp, nhất là trong quá trình tham gia giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế... khi Việt Nam gia nhập WTO.

Sáu là, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương bạn sớm quy hoạch tạo không gian kinh tế thống nhất cho vùng kinh tế trọng điểm miền Trung với sự phân công hợp lý và kết nối chặt chẽ giữa Đà Nẵng với các khu kinh tế Chu lai, Dung Quất, Nhơn Hội, Chân Mây-Lăng Cô..., phối hợp đầu tư xây dựng và sử dụng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiệu quả, nhất là lợi thế về sân bay và cảng biển quốc tế, đẩy nhanh dự án Hành lang kinh tế Đông Tây ; tranh thủ các nguồn tài trợ từ các tổ chức quốc tế và các nước thành viên WTO để đầu tư phát triển.

Nghiên cứu xây dựng và trình Chính phủ cơ chế tổng thể cho Đà Nẵng vừa phù hợp với các cam kết quốc tế, vừa tạo thuận lợi, kích thích sự phát triển đột phá và bền vững của kinh tế thành phố khi Việt Nam gia nhập WTO.

(TS. Huỳnh Năm)