Khai trương và chính thức đưa vào phục vụ khách tham quan từ tháng 7-2005, nhưng đến nay Sơn Trà vẫn chưa thật sự trở thành điểm tham quan thu hút khách. Lý do duy nhất là dịch vụ du lịch chưa được đầu tư tại đây, bên cạnh đó chưa có một cơ quan quản lý, hướng dẫn khách tham quan cũng như giải quyết những phát sinh như rác thải, môi trường, bảo vệ tài nguyên rừng v.v.

Trong kế hoạch của những nhà kinh doanh du lịch

Đưa khách tham quan bán đảo Sơn Trà, dừng chân ngay trạm phát sóng của đài DRT ai cũng ngạc nhiên thú vị vì cả thành phố nằm trong tầm mắt, tưởng như đưa tay ra là với tới sông Hàn. Lên cao nữa, ở độ cao 621 so với mực nước biển, một vùng biển trời non nước bao la cùng với nhánh vươn ra của dãy Trường Sơn làm nên một bức tranh tuyệt đẹp. Song, với du lịch chừng đó cũng chưa đủ, vì nơi nào để khách dừng chân nghỉ ngơi, dịch vụ gì để giữ chân khách? Anh Nguyễn Ngọc Dũng, Giám đốc Công ty Du lịch Hand in Hand (thành phố Hồ Chí Minh) sau khi tham gia tour Sơn Trà cho biết: "Sơn Trà quả thực là vốn quý của du lịch Đà Nẵng, song để khai thác vốn quý đó cần phải đầu tư dịch vụ". Đó cũng là điều những người làm du lịch Đà Nẵng từng trăn trở. Nhưng đầu tư dịch vụ gì? Đầu tư như thế nào? Mô hình, phương thức, sản phẩm, chính sách để khuyến khích đầu tư...tất cả đều không đơn giản, bởi bán đảo Sơn Trà là lá phổi của thành phố, đầu tư dịch vụ gì để có một không gian sinh thái, vì du lịch sinh thái?Phát triển du lịch phải giữ được rừng để có môi trường bền vững, nếu không có quy định (như đầu tư dịch vụ gì, sức chứa bao nhiêu) nghiêm ngặt thì rừng sẽ bị phá hoại, không những khó phục hồi mà còn vi phạm về bảo vệ rừng của Chính phủ. Trong quy chế dự thảo để trình UBND thành phố phê duyệt, Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà cũng đã đề ra nhiệm vụ; sắp xếp và quản lý các tổ chức, cá nhân kinh doanh tại bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng phù hợp với cảnh quan môi trường, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên, bảo tồn và phát triển bán đảo Sơn Trà (khu vực được phép hoạt động du lịch) theo đúng quy định của Nhà nước.

Đó là công việc lâu dài, song trước mắt việc sớm tổ chức các dịch vụ tại Sơn Trà để thu hút khách, tạo điểm nhấn cho du lịch Đà Nẵng là việc làm rất cần thiết. Hiện tại trong khi chưa đầu tư được điểm dừng, thành phố đã cho phép tạm thời đưa tầng 2 của Đài phát sóng Sơn Trà (Đài DRT) phục vụ cà-phê, giải khát để khách có thể dừng lại đây ngắm về thành phố. Đó chỉ là điểm dừng ở độ cao dưới 300m, khi khách tiếp tục lên cao thì nơi nào là điểm dừng thứ 2? Ở đó cần đầu tư dịch vụ gì? Công ty Trường Phúc hiện đang khảo sát các dòng suối ven Sơn Trà để tìm nguồn nước có thể bơm lên phục vụ cho điểm dừng thứ 2 với nhiều dịch vụ hơn tại sân bay dã chiến. Thực ra, khi con đường ra Bãi Bắc hoàn thành - con đường này vắt ngang qua một nhánh của đường trên Sơn Trà - thì khách đến Sơn Trà bằng đường rẽ từ ngã ba đường Yết Kiêu  và sẽ rời Sơn Trà trên đường nối Bãi Nam đến Bãi Bắc. Trên suốt tuyến này có rất nhiều điểm tham quan hấp dẫn như cây đa trăm tuổi với nhiều rễ cắm sâu dưới lòng đất tạo thành một khu vực nghỉ ngơi rất lý tưởng, ngọn hải đăng gần Bãi Bắc...Nếu ai đã từng đến đảo Dâu của Hải Phòng để tham quan ngọn hải đăng sẽ thấy Sơn Trà của Đà Nẵng cũng có một nơi đáng để dừng chân. Trên hành trình hơn 20 km xuyên Sơn Trà, du khách sẽ liên tục khám phá những điểm tham quan hấp dẫn, song trước mắt để những điểm này được đưa vào khai thác thi việc đầu tiên Ban Quản lý cần làm là quy hoạch chi tiết Sơn Trà, phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố khảo sát tất cả các điểm có thể cho phép khách tham quan nhằm tham mưu UBND thành phố bổ sung vào Quy chế "Tổ chức và hoạt động du lịch tại khu vực bán đảo Sơn Trà".

Dưới cái nhìn của một người Nhật

Ông Michimasa Fujie, một kiến trúc sư người Nhật thuộc tổ chức tình nguyện NISVA được Sở Du lịch mời tư vấn cho các sản phẩm du lịch thành phố cho rằng, Sơn Trà là vốn quý của du lịch Đà Nẵng dựa vào các đặc điểm: địa thế, cảnh quan, thời khắc bình minh và hoàng hôn. Đến đây ông cảm thấy nhớ thành phố Hakodate ở Nhật. Theo ông, cần tạo ra ở đây một không gian sinh thái đặc biệt như tại một vườn thực vật (vường kiểng thực vật học) tập trung những họ cây bản địa có sẵn ở Sơn Trà hoặc ở các vùng nhiệt đới lân cận làm nơi tham quan cho khách, nơi học tập cho học sinh, dạy cho tuổi trẻ biết yêu rừng, yêu thiên nhiên hay cho người già tìm kiếm một lối sống khỏe mạnh. Ông nói, Sơn Trà hiện có một loài cây mọc tự nhiên là sweeetbriers - một loại cây đại diện cho vườn thực vật nhiệt đới mà ở vườn thực vật quốc gia nào cũng phải duy trì nhiệt độ thích hợp để nuôi dưỡng nó. Thêm nữa, nếu có một số cây ăn quả nhiệt đới có mặt trong rừng Sơn Trà thì khách châu Âu, kể cả người Nhật, sẽ vô cùng thích thú. Theo ông, những khoảnh đất trọc hiện cỏ tranh đang mọc um tùm và đất cằn, các cây lâu năm không sống được (không có tầng đất để phát triển bộ rễ), nên đưa đất mùn tốt lên và trồng hoa trên đó mà không cần nhà kính. Vườn thực vật học, vườn hoa, vườn trái cây được hình thành trên một khuôn viên không quá rộng và một nhà hàng nhỏ ở đó được kiến trúc xây dựng phù hợp với sinh thái rừng là điều rất tốt. Có thể tạo ra khu nuôi chim (quây lưới trên diện tích rộng) - ông nói, một số vườn chim trên thế giới đã cắt ngắn cánh chim để giữ chúng không bay xa, đó là không tốt mà phải để chim sống tự nhiên."Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, Nhật Bản đã đặt ra nhiệm vụ hàng đầu là nhanh chóng tạo dựng những thành phố phương Tây hiện đại. Thiếu sự tôn trọng vẻ đẹp thiên nhiên trong quá trình phát triển kinh tế, chúng tôi đã hủy diệt thiên nhiên một cách dễ dàng và đó là việc làm thiếu chín chắn. Xin các bạn đừng lặp lại những sai lầm đáng buồn này, đó là mong muốn chân thành từ trái tim tôi" - Ông Fujie ngậm ngùi kết luận.

(Dương Thị Thơ)