Khi những đề tài khoa học được “đánh thức” 

Trong vòng 3 năm trở lại đây, Sở Khoa học-Công nghệ Đà Nẵng đã chuyển giao khoảng 50 đề  tài khoa học cho từng đơn vị, địa phương, doanh nghiệp. Đây là công việc được Sở đầu tư rất nhiều công sức, trên tinh thần cố gắng đưa những đề tài khoa học đến đúng đối tượng có nhu cầu. Để làm việc này, Sở đã phải tổ chức điều tra đánh giá, khảo sát rất kỹ và cuối cùng là tổ chứ một buổi lễ nghiêm túc để bàn giao. Cũng tại buổi bàn giao đề tài này, bao giờ Sở cũng tranh thủ lấy ý kiến cơ sở về những đề tài được bàn giao trước đây, đồng thời nêu yêu cầu về sử dụng công nghệ mới để Sở đặt hàng lại các nhà khoa học.

Có thể nói, bằng hướng đi này mà hầu hết đề tài khoa học khi được chuyển giao đều mang lại kết quả đáng kể. Ví dụ đề tài “Điều tra đánh giá chất lượng đất sét tại một số xã thuộc huyện Hòa Vang” sau khi nghiệm thu đã được chuyển giao cho Sở Công nghiệp và UBND huyện Hòa Vang. Trên cơ sở này, hai đơn vị đã quy hoạch vùng khai thác khoáng sản phục vụ sự phát triển của thành phố. Với đề tài “Đánh giá tài nguyên nước hệ thống sông Cu Đê và sông Túy Loan phục vụ phát triển kinh tế-xã hội” khi chuyển giao, Sở Tài nguyên – Môi trường đã kịp thời có báo cáo tham mưu UBND thành phố về quy hoạch phát triển kinh tế tại những khu vực này một cách phù hợp nhất. Đặc biệt đề tài “Điều tra, lập danh mục và xây dựng bộ tiêu bản các loại thực vật thân gỗ tại Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà-Núi Chúa” đã trở thành tài liệu rất quý hiếm không chỉ ngành Thủy sản-Nông-Lâm, Giáo dục mà cả ngành Du lịch trong việc xây dựng chiến lược khai thác và phát triển du lịch sinh thái cho vùng đất này.

Công khai và minh bạch trong công tác tuyển chọn đề tài

Với những nhà khoa học thì đây không đơn thuần là cách để chọn ra đề tài tốt nhất, mà còn kích thích, động viên họ khi thực hiện các đề tài. Thực tế không riêng gì Đà Nẵng mà tại nước ta, suốt thời kỳ khá dài rất nhiều đề tài khoa học, lại không... khoa học lắm. Nhưng đáng lo ngại hơn là có không ít chủ nhiệm đề tài lại không xứng đáng với vị trí được giao. Trong khi đó việc xét và giao đề tài nghiên cứu lại nặng tính “mặt trận” – nghĩa là mỗi cơ quan, ban, ngành đều có một đề tài để bảo đảm sự... công bằng. Hệ quả là có rất nhiều đề tài ngay từ khâu nghiên cứu, đã biết không thể ứng dụng gì vào thực tiễn được, vì thế chất lượng cũng ở mức được chăng hay chớ. Rất may là tại Đà Nẵng đã sớm đoạn tuyệt với cách làm này, việc tuyển chọn và giao đề tài đã được xác định là khâu quan trọng nhất. Hằng năm, Sở khoa học – Công nghệ đều thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc tuyển chọn đề tài. Mọi tổ chức, cá nhân, nếu hội đủ điều kiện đều được giao đề tài thực hiện. Sau đó, phòng Quản lý khoa học của sở sẽ có nhiệm vụ tiếp nhận thông tin cũng như giúp đỡ cho những ứng viên. Nếu qua được bước này, các tác giả (hoặc nhóm tác giả), phải bảo vệ trước hội đồng khoa học về đề cương của đề tài, nếu được thông qua mới tiến hành thực hiện đề tài. Về phía Sở khoa học – Công nghệ, sau khi giao đề tài vẫn luôn duy trì lịch kiểm tra tiến độ thực hiện đề tài của các tác giả. Thông qua cách làm này, Hội đồng khoa học có thể tư vấn hỗ trợ, giúp đỡ các tác giả, đồng thời cũng kịp thời rút lại những đề tài mà các tác giả không bảo đảm tiến độ thực hiện.Có thể nói chính cách làm rất có trách nhiệm từ khâu đầu tiên đến khâu cuối cùng, nên khi đã nghiệm thu xong, các đề tài được ứng dùng vào cuộc sống và đã phát huy hiệu quả nhiều hơn so với những đề tài trước đây. Đặc biệt là với cách làm này, các công trình nghiên cứu sau khi nghiệm thu cũng nhanh được ứng dụng vào thực tế hơn.

Một ví dụ rất thời sự là đề tài “Ứng dụng xe gắn máy chạy bằng khí gas hóa lỏng” của Giáo sư – Tiến sĩ Bùi Văn Ga, ngày 21/8 này được đưa vào sử dụng. Trước mắt là 300 phương tiện đầu tiên di thành phố hỗ trợ kinh phí và sau đó sẽ nhân rộng ra. Đây là điều rất ý nghĩa trong bối cảnh giá xăng dầu trên thị trường “leo thang”. Hoặc như đề tài “Thiết kế, chế tạo máy rửa vỏ bình gas tự động chạy bằng khí nén” của kỹ sư Nguyễn Đình Phương, ngay sau khi được nghiệm thu đã có 7 cơ sở đăng ký mua lại để sử dụng. Có thể nói với những thành công này, và nhất là phương pháp làm việc khoa học như vậy, đã thực sự tạo được đầu ra cho các đề tài khoa học, nhất là chấm dứt việc lãng phí các công trình.

(Thanh Vân)