Nhận được phản ánh qua đường dây nóng, Công ty Môi trường đô thị (MTĐT) thành phố đã cử ngay cán bộ và công nhân đến hiện trường xử lý bằng chế phẩm sinh học và hương khử mùi, về nguyên lý giống như xử lý mùi hôi ở các xe nâng gắp rác, nhưng trong trường hợp này thì tăng nồng độ đậm đặc hơn. Trong các lần sau, nhờ có sự phối hợp nhịp nhàng nên mọi việc không phải bị động như lúc đầu. Thêm vào đó, công ty đã đưa hai nhà vệ sinh lưu động đến bãi biển Xuân Hà và Bệnh viện Đà Nẵng, góp phần cùng với các ban, ngành hữu quan tổ chức thực hiện tốt các biện pháp bảo đảm vệ sinh môi trường.

Năm ngoái, sau cơn bão 8, công ty cũng đã từng chạm trán với "điểm nóng" về môi trường trên địa bàn thành phố, từ cây cối nghiêng đổ trên các ngả đường đến rác rến dày đặc trên các bãi biển. Lần đó, nếu không có sự tiếp tay của các lực lượng xã hội thì  công ty khó có thể hoàn thành được một khối lượng công việc vượt quá sức mình. Không có những công tác đột xuất như thế, thường ngày hơn 800 công nhân của công ty cũng đã khá vất vả với việc thu gom trên dưới 550 tấn chất thải rắn (khoảng 82-85% lượng rác phát sinh trên địa bàn thành phố), trong đó chủ yếu là thu gom qua thùng.

Ông Trần Văn Tiên, Trưởng phòng KCS Môi trường - Công ty MTĐT thành phố cho biết, từ năm 2002, khi Dự án Thoát nước và vệ sinh được triển khai, công ty đã lắp đặt trên 4.000 thùng chứa rác có dung tích 240 lít tại các đường phố, khu dân cư giúp cho người dân có thể dễ dàng đổ rác vào bất cứ thời điểm nào trong ngày. Mô hình thu gom rác thải qua hệ thống thùng rác tiêu chuẩn này đã phát huy hiệu quả. Đến nay, hầu hết người dân thành phố đã có thói quen đổ rác vào thùng rác công cộng, từng bước chấm dứt dần hiện tượng đổ rác bừa bãi ra đường phố, nơi công cộng. Nhận thức tích cực này của người dân đã giúp cho công ty "tiết kiệm" được lao động làm nhiệm vụ thu gom rác trực tiếp tại các hộ gia đình, chuyển sang làm nhiệm vụ vệ sinh thùng rác, duy trì vệ sinh đường phố hằng ngày, vận chuyển thùng rác đầy về các trạm trung chuyển. Nhờ đó, chất lượng phục vụ vệ sinh môi trường đã tăng lên rõ rệt.

Các thành phố lớn ở hai đầu đất nước đã không mấy khả quan trong kế hoạch đặt thùng lấy rác, vì sao Đà Nẵng làm được ? Trả lời câu hỏi này, theo ông Tiên, là do cách người ta đối xử ra sao với thùng rác. Các nơi, do công nhân không thường xuyên lui tới nên người dân biến thùng rác thành nơi "vô tư" đổ rác, tồn đọng lâu ngày gây ô nhiễm môi trường. Đà Nẵng mình, ngoài việc tuyên truyền trực quan sinh động trên các phương tiện thông tin đại chúng, còn có một việc thường ngày rất quan trọng : công nhân đi "tua", thấy rác ở ngoài là nhặt bỏ vào thùng rác. Chưa hết, thùng rác được công nhân lau chùi, vệ sinh mỗi ngày 2 lần nhằm tạo ấn tượng tốt cho người dân và thu hút họ đổ rác vào thùng. Công nhân xem thùng rác như đồ vật trong nhà mình thì người dân nỡ lòng nào xử tệ với vật đã giúp gia đình mình, khu phố mình giữ được vẻ văn minh lịch thiệp của đô thị ?! Trước đây, việc thu gom rác được thực hiện bằng xe cơ giới, nâng gắp và cuốn ép ngay nơi đặt thùng rác, gây phản cảm và làm ô nhiễm trước mặt tiền nhà dân, có người phản ứng, nhất là các hộ kinh doanh. Tiếp thu ý kiến người dân, công ty đã thay xe cơ giới bằng xe... thô sơ. Thoạt nghe, tưởng chừng như công ty làm chuyện ngược đời, nhưng chính bước đi thụt lùi này đã hợp lòng dân. Công nhân đạp xe ba-gác chở thùng chứa rác về trạm trung chuyển để ép vào container bằng thiết bị ép rác kín, sau đó lau chùi thùng sạch sẽ rồi hoàn trả lại vị trí cũ. Vậy là đẹp cả đôi đường !

Ngoài ra, việc đưa vào hoạt động các trạm trung chuyển rác khép kín đã giảm được việc sử dụng xe chuyên dùng thu gom thùng rác trên đường phố nên giảm thiểu được ô nhiễm môi trường cục bộ do các xe vận chuyển rác gây ra. Chỉ riêng cách đặt thùng và lấy rác của Đà Nẵng không thôi, các thành phố lớn ở hai đầu đất nước từ lâu đã đến tham quan, học tập. Năm ngoái, đoàn cán bộ của thành phố Hải Phòng, quận Long Biên đến thăm công ty, học tập và trao đổi kinh nghiệm công tác quản lý chất thải rắn, học hỏi phương pháp thu tiền thu gom rác thải... Từ đầu năm 2006 đến nay, có thêm đoàn cán bộ Công ty Dịch vụ công ích quận 3 thành phố Hồ Chí Minh, đoàn cán bộ thành phố Nam Định gồm Ban quản lý Dự án, Công ty Môi trường và Công ty Công trình đô thị. Trao đổi kinh nghiệm, mới hay các nơi người ta thu "phí vệ sinh" còn Đà Nẵng thì thu theo "giá dịch vụ thu gom rác". "Phí" do HĐND thành phố quy định, nhưng "giá" thì do UBND thành phố quyết định theo đề xuất hợp tình hợp lý của ngành MTĐT, vì đây là sự thỏa thuận giữa người cung cấp dịch vụ và người được hưởng dịch vụ. Nhờ đó, Công ty MTĐT thành phố Đà Nẵng có thể trang trải được các khoản chi phí trong công việc, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ vệ sinh môi trường, tỷ lệ rác thải được thu gom ngày càng tăng lên, năm sau cao hơn năm trước.

Riêng các bãi biển, nhờ công ty thực hiện công tác vệ sinh tốt, Ngân hàng Thế giới đánh giá Đà Nẵng có bãi biển sạch đẹp nhất nước và Tạp chí Forbes (Mỹ) xếp hạng là 1 trong 6 bãi biển đẹp nhất hành tinh.Nhờ những cách làm đó, Công ty MTĐT thành phố Đà Nẵng vừa được Bộ Tài nguyên - Môi trường trao tặng Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2006. Đây vừa là một vinh dự, vừa là một thách thức đối với thành phố Đà Nẵng khi mà đến nay vẫn tồn tại những vấn đề rất quan ngại về vệ sinh môi trường trong một bộ phận cơ quan, đơn vị, người dân trên địa bàn thành phố. Đà Nẵng sẽ có một khuôn mặt rạng rỡ, tươi đẹp hơn nữa trước bạn bè trong và ngoài nước trong thời gian tới hay không, tất cả còn tùy thuộc vào cách người Đà Nẵng đối xử ra sao với cảnh quan môi trường nơi mình sinh sống, từ trong nhà ra ngoài sân và từ nhận thức đến hành động. 

(Văn Thành Lê)