Cây đàn Hroa ( hờ roa) của đồng bào dân tộc Cơtu, gần giống như cây đàn cò của người Kinh. Chiều dài toàn bộ cây đàn khoảng 50 cm, được chia làm hai phần chính : Đế đàn làm bằng một mảnh gỗ mỏng, gần 1 cm, dài trên 1 phân, có chạm trổ hoa văn họa tiết rất đẹp. Khi chơi đàn, có thể dùng hai ngón chân cái và trỏ kẹp vào phần dưới của đế đàn để định vị cho cây đàn. Thân đàn gồm một ống nứa nhỏ, đường kính dưới 30 cm, đầu dưới được gắn vào đế đàn, phần trên để trống và cũng là nơi chứa cần đàn ( cần kéo) khi không sử dụng. Gần đầu đàn có một cái chốt bằng tre xuyên qua thân đàn để lên dây đàn.

Dưới chốt, trên thân ống có gắn 3 cái núm nhỏ làm bằng chai chò (nhựa cây chò), gọi là vú đàn và gắn theo chiều dọc của ống, có khoảng cách 1cm giữa các vú. Ngoài ra, có một sợi chỉ ( dài hơn thân đàn một chút), nối từ nơi tiếp giáp giữa đế đàn và thân đàn, đến cuối sợi chỉ thì xuyên qua một mảnh vảy con trút, cắt theo hình tròn.

Đàn được chơi qua hai cách. Cách thứ nhất: dùng cây cần bằng tre hay nứa kéo qua lại chỗ tiếp giáp giữa dây đàn và thân đàn, đồng thời các ngón tay của bàn tay trái bấm dây đàn, âm thanh phát ra như những cây đàn bình thường khác. Cách thứ hai, là điểm rất đặc biệt và độc đáo của cây đàn này. Người sử dụng dùng hai hàm răng cắn miếng vỏ trút và giữ cho sợi chỉ nằm trong tình trạng căng ra ( không bị chùng) đồng thời hát ( hát trong khi hai hàm răng vẫn cố định, không hả miệng) . Âm thanh lúc bấy giờ nghe lớn hơn và không còn nghe tiếng nhạc đơn thuần nữa mà nghe hòa quyện lời ca lồng trong tiếng nhạc, nghe rất não nùng, đượm màu hoang dã, lôi cuốn người nghe.

Theo già Alăng Cần : “ Người biết chơi đàn Hroa hiện nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học, có nguy cơ thất truyền ” . Hiện nay, tại thôn Phú Túc, xã Hòa Phú, Hòa Vang ( tp Đà Nẵng ) chỉ có già làng Alăng Cần sử dụng đàn Hroa rất điêu luyện. Ngoài ra, già còn chế tác, sử dụng thành thạo các loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cơtu như : kèn Cabluôc, kèn Kooc, sáo Rahêm, đàn Tapêh ... Nhờ có năng khiếu này, góp phần cho già làng Alăng Cần  đạt được huy chương vàng trong liên hoan nghệ thuật quần chúng và gặp gỡ cụ ông, cụ bà đẹp lão tp Đà Nẵng lần III vào năm 2004.

(Quốc Kỳ)


 

(01/04/2006)
 


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

LƯỢT TRUY CẬP
2810731